ECLI:NL:RBGEL:2026:7388

uitspraak van de meervoudige belastingkamer van [*]

Stichting Pensioenfonds APF, uit Tilburg, belanghebbende

(gemachtigde: [gemachtigde 1] ),

de inspecteur van de belastingdienst, kantoor Amsterdam, de inspecteur.

Inleiding

Feiten

1. Belanghebbende is het ondernemingspensioenfonds voor werknemers van Akzo Nobel Nederland B.V. (hierna: AkzoNobel) en AkzoNobel Chemicals B.V. (vanaf 9 oktober 2018 Nouryon Chemicals B.V., hierna: Chemicals) en de daarbij aangesloten ondernemingen.

2. Belanghebbende heeft volgens haar statuten als doel het treffen van voorzieningen ter zake van ouderdom, arbeidsongeschiktheid en overlijden van deelnemers, gewezen deelnemers en pensioengerechtigden, overeenkomstig de bepalingen van één of meer pensioenreglementen en werkt volgens een actuariële- en bedrijfstechnische nota (ABTN) over het te voeren beleid.

3. In artikel 5.1 van de statuten van belanghebbende is vermeld dat het bestuur van belanghebbende bevoegd is de middelen van belanghebbende te beleggen en dat de negatieve en positieve opbrengsten van deze beleggingen voor rekening

en risico van belanghebbende zijn.

4. In artikel 7.1 van de statuten is vermeld dat het bestuur één of meer pensioenreglementen vaststelt in overeenstemming met de pensioenovereenkomst en de uitvoeringsovereenkomst. De uitvoeringsovereenkomst is een schriftelijke overeenkomst tussen de werkgevers van de deelnemers en belanghebbende over de uitvoering van pensioenovereenkomsten. In de pensioenovereenkomst is vastgelegd hetgeen tussen werkgevers en werknemers of vakorganisatie over het pensioen is overeengekomen, voor zover die afspraken op basis van een uitvoeringsovereenkomst bij belanghebbende zijn ondergebracht.

5. Belanghebbende heeft met AkzoNobel en Chemicals uitvoeringsovereenkomsten gesloten. De uitvoeringsovereenkomsten hebben betrekking op alle door AkzoNobel en Chemicals aangegane pensioenverplichtingen waarop het pensioenreglement van toepassing is. In het dossier bevindt zich een uitvoeringsovereenkomst met AkzoNobel van 1 januari 2016. Daarin is onder meer het volgende opgenomen:

6. Bij de uitvoeringsovereenkomst met AkzoNobel behoort een addendum van 16 februari 2017. Met het addendum zijn de hiervoor geciteerde artikelen 3, lid 2 en 5, leden 1 en 2, als volgt gewijzigd:

7. In het dossier bevindt zich ook een uitvoeringsovereenkomst met Chemicals van 1 januari 2018. Daarin is onder meer het volgende opgenomen:

8. Partijen zijn het erover eens dat de uitvoeringsovereenkomsten die in het dossier zijn opgenomen representatief zijn voor de gehele periode 2013-2021.

9. Belanghebbende heeft in de jaren 2013-2021 diverse pensioenreglementen vastgesteld. In het dossier zijn pensioenreglementen voor de jaren 2018 en 2020 opgenomen. Partijen zijn het erover eens dat de bepalingen van het pensioenreglement voor het jaar 2018 gelijk waren aan die van de pensioenreglementen van de andere jaren in de periode van 2013-2021.

10. In het pensioenreglement zijn verschillende pensioenregelingen opgenomen: een middelloonregeling, een beschikbare premieregeling en vrijwillig pensioensparen. Over de middelloonregeling is het volgende opgenomen:

• De (gewezen) deelnemer heeft aanspraak op de overeenkomstig dit reglement vast te stellen pensioenen indien en zolang is voldaan aan de daaraan gestelde voorwaarden.

• Op grond van het pensioenreglement worden aanspraken toegekend op een ouderdomspensioen, een partnerpensioen, een Anw-vervangend tijdelijk partnerpensioen, een wezenpensioen en een arbeidsongeschiktheidspensioen.

• De maandelijkse opbouw van het levenslange ouderdomspensioen bedraagt een percentage (2018: 1,875%) over het verschil tussen de inkomensgrondslag en de toepasselijke franchise (1/12e deel van € 13.344 (2018)). De hoogte van het levenslange ouderdomspensioen op enig tijdstip is gelijk aan het tot en met enige maand of gedeelte van een maand opgebouwde levenslang ouderdomspensioen. Voor het partnerpensioen geldt een lager opbouwpercentage (1,313%). Het wezenpensioen bedraagt 20% van het partnerpensioen.

• De inkomensgrondslag is het vaste maandsalaris, de vaste ploegendiensttoeslag en de variabele bruto componenten die worden genoten uit de arbeidsovereenkomst. Bij de inkomensgrondslag wordt een maximum in acht genomen (2018: € 105.750)

• In het pensioenreglementen zijn bepalingen over de toeslagverlening gedurende de opbouwfase en vanaf ingangsdatum van het pensioen opgenomen. Bij de toeslagverlening tijdens de opbouwfase wordt uitgegaan van een indexcijfer. In het pensioenreglement 2018 is dat de algemene loonindex van AkzoNobel. In 2020 is dat het door het CBS gepubliceerde consumentenprijsindexcijfer voor alle bestedingen. Voor de toeslagverlening na ingangsdatum geldt het consumentenprijsindexcijfer.

• Indien de financiële toestand van belanghebbende daartoe aanleiding geeft, kunnen aanspraken en rechten worden verminderd (gekort).

11. In het pensioenreglement is over de toeslagverlening en kortingen het volgende opgenomen:

Beoordeling door de rechtbank

20. De rechtbank beoordeelt of belanghebbende te veel omzetbelasting op aangifte heeft voldaan voor de tijdvakken gelegen in de periode van 1 oktober 2013 tot en met 31 maart 2021. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van belanghebbende.

21. In geschil is het antwoord op de vraag of belanghebbende ten onrechte omzetbelasting heeft voldaan voor de diensten die door buitenlandse vermogensbeheerders aan haar zijn verricht. Daarvoor is van belang of de diensten die door de buitenlandse dienstverlener aan belanghebbende zijn verricht, zijn vrijgesteld van omzetbelasting omdat sprake is van het beheer van door beleggingsfondsen en beleggingsmaatschappijen ter collectieve belegging bijeengebrachte vermogens¹ dan wel van het beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen². Dit geschilpunt spitst zich toe op de vraag of belanghebbende is aan te merken als een gemeenschappelijk beleggingsfonds en in het bijzonder of de deelnemers het beleggingsrisico dragen in de zin van de vrijstellingsbepaling.

22. Indien belanghebbende op dit geschilpunt geen gelijk krijgt, dan is subsidiair in geschil of belanghebbende een belaste prestatie aan de bij haar aangesloten werkgevers verricht en of zij bijgevolg recht op aftrek heeft van de voorbelasting die drukt op de toerekenbare kosten. Daarbij zijn de antwoorden op de volgende vragen in geschil:

• Verricht belanghebbende een dienst aan de werkgevers tegen vergoeding van de premie inclusief de opslag of tegen vergoeding van uitsluitend de opslag?

• Is de door belanghebbende verrichte dienst vrijgesteld of belast?

• Indien de dienst is belast, welk bedrag aan voorbelasting kan ter zake hiervan in aftrek worden gebracht?

23. De rechtbank komt tot het oordeel dat de beroepen ongegrond zijn. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

24. Belanghebbende stelt zich op het standpunt dat de deelnemers beleggingsrisico lopen. Uit het BPL-arrest volgt dat de nationale rechter dient vast te stellen of in de rangschikking van alle factoren die het bedrag van de pensioenrechten en -uitkeringen bepalen, de beleggingsresultaten op de eerste plaats komen. Daarbij is de financiering volgens belanghebbende wel een relevant criterium. Of het opbouwpercentage daadwerkelijk leidt tot een uitkering van de toegezegde grootte is afhankelijk van de beleggingsresultaten. In het opbouwpercentage is bovendien ook al rekening gehouden met het resultaat van beleggingen. Belanghebbende heeft een deskundigenrapport laten opstellen. In het deskundigenrapport zijn de conclusies van berekeningen aan de hand van duizenden scenario’s opgenomen, waaruit volgt dat de pensioenuitkeringen voor 66% uit beleggingsrendement bestaan en dat beleggingsresultaten leiden tot stijging of daling van de pensioenaanspraken en -uitkeringen en dat het bedrag van de pensioenuitkering hierdoor met een factor 8 kan afwijken. De pensioenuitkering is daarom meer afhankelijk van het beleggingsrendement dan van andere factoren en de behaalde beleggingsresultaten werken volledig door in de hoogte van de pensioenuitkeringen.

25. De inspecteur stelt zich op het tegenovergestelde standpunt. Belanghebbende heeft niet aannemelijk gemaakt dat toeslagen en kortingen (i) daadwerkelijk hebben plaatsgevonden, (ii) dat deze ertoe hebben geleid dat dienstjaren en arbeidsinkomen niet langer de belangrijkste factor zouden zijn voor de bepaling van de omvang van het bedrag aan pensioenaanspraken en pensioenuitkeringen én (iii) dat de belangrijkste factor voor de omvang van het bedrag aan pensioenaanspraken en -uitkeringen de beleggingsresultaten zouden zijn (geworden). De wijze van financiering is geen criterium waaraan moet worden getoetst.

26. Het beheer van door beleggingsfondsen en beleggingsmaatschappijen ter collectieve belegging bijeengebrachte vermogens - in de Btw-richtlijn aangeduid als het beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen - is vrijgesteld van omzetbelasting.³

27. Uit rechtspraak van het HvJ⁴ kan worden opgemaakt dat fondsen die instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s) in de zin van de Icbe-richtlijn⁵ vormen, gemeenschappelijke beleggingsfondsen zijn in de zin van artikel 135, eerste lid, letter g, van de Btw-richtlijn.

28. Uit dezelfde rechtspraak van het HvJ volgt ook dat indien een fonds geen icbe is, maar dezelfde kenmerken als een icbe vertoont, en dus dezelfde handelingen verricht of op zijn minst zodanig vergelijkbaar is met een icbe dat zij ermee concurreert, zij als een gemeenschappelijk beleggingsfonds moet worden aangemerkt. Een pensioenfonds kan als een gemeenschappelijk beleggingsfonds worden aangemerkt, indien:⁶

• het fonds aan bijzonder overheidstoezicht is onderworpen;

• het fonds wordt gefinancierd door de deelnemers;

• de inleg wordt belegd volgens het beginsel van risicospreiding en

• het beleggingsrisico wordt gedragen door de deelnemers.

Deze voorwaarden zijn ontleend aan artikel 1, tweede lid, van de icbe-richtlijn.

29. In het BPL-arrest heeft het HvJ voor recht verklaard:

30. Gelet op de rechtsoverwegingen 44 tot en met 47 van het BPL-arrest is het, om te bepalen of de deelnemers in belanghebbende het beleggingsrisico dragen, noodzakelijk om vast te stellen dat het ontvangen pensioen afhankelijk is van de beleggingen van belanghebbende in een zodanige mate, dat dit vergelijkbaar is met de mate waarin het rendement van een deelnemer bij een icbe afhankelijk is van de beleggingen. Een dergelijke afhankelijkheid moet tot uiting komen in de hoogte van de pensioenrechten en de pensioenuitkeringen die de deelnemers in belanghebbende ontvangen. Om te bepalen of dat laatste het geval is, moet worden vastgesteld of de resultaten van de beleggingen van het pensioenfonds een aanzienlijke invloed hebben op het bedrag van de pensioenrechten en de pensioenuitkeringen. Dat is het geval indien het bedrag van de pensioenrechten en pensioenuitkeringen dat op grond van de pensioenovereenkomst verschuldigd is, niet is gegarandeerd, maar in de eerste plaats, in positieve of in negatieve zin, afhankelijk is van de resultaten van de beleggingen van dat fonds.

31. De rechtbank stelt op basis van de feiten vast dat het bedrag van de pensioenrechten en pensioenuitkeringen wordt vastgesteld op basis van het pensioenreglement van belanghebbende. In het pensioenreglement is vastgelegd dat het jaarlijks uit te keren pensioen wordt berekend op basis van een opbouwpercentage, de inkomensgrondslag, verminderd met een franchise en tot een bepaald maximum, en het aantal dienstmaanden (het referentiepensioen). Het bedrag dat op grond van deze rekenkundige formule als pensioen zal worden uitgekeerd, hangt daarom naar het oordeel van de rechtbank niet af van het werkelijke beleggingsrendement dat belanghebbende heeft gemaakt. Er is bij het bepalen van het referentiepensioen dan ook geen direct of indirect verband met de werkelijke beleggingsresultaten van belanghebbende.

32. In het pensioenreglement is ook vastgelegd dat toeslagen kunnen worden verleend. De toeslagen zijn gemaximeerd op het loonindexcijfer van AkzoNobel of het consumentenprijsindexcijfer. De toeslag wordt alleen verleend als de financiële positie van belanghebbende dat toestaat en als het bestuur van belanghebbende daartoe beslist. Indien de financiële positie van belanghebbende daartoe aanleiding geeft, kan worden gekort. De rechtbank leidt uit het pensioenreglement en de uitvoeringsovereenkomsten af dat voor de financiële positie van belanghebbende de beleidsdekkingsgraad van belang is. Bij het bepalen van de beleidsdekkingsgraad spelen meerdere factoren een rol, waarbij de rekenrente een belangrijke component is. Bij de rekenrente bestaat geen verband met het werkelijke rendement op de beleggingen van belanghebbende. Bij het bepalen van de beleidsdekkingsgraad speelt weliswaar de hoogte van het vermogen van belanghebbende een belangrijke rol en dit vermogen wordt beïnvloed door de werkelijke beleggingsresultaten. Maar doordat meerdere factoren de beleidsdekkingsgraad bepalen, is het verband tussen het bedrag van de pensioenuitkering/pensioenaanspraak en de beleggingsresultaten te indirect, te zeer gedempt en daardoor te zeer beperkt door de regeling in het pensioenreglement om te kunnen oordelen dat het bedrag in de eerste plaats afhankelijk is van de beleggingsrendementen. De mate van afhankelijkheid van de beleggingsresultaten is daarmee niet vergelijkbaar met de mate waarin het rendement bij een icbe afhankelijk is van de beleggingen.

33. Het deskundigenrapport dat belanghebbende heeft overgelegd leidt niet tot een ander oordeel. Dit wordt hierna gemotiveerd.

34. De rechtbank stelt voorop dat de inspecteur de berekeningen in het deskundigenrapport onvoldoende gemotiveerd heeft betwist. De rechtbank gaat er daarom van uit dat de daarin opgenomen berekeningen op zichzelf juist zijn.

35. Uit het deskundigenrapport volgt dat bij doorrekening van 2.000 scenario’s de uitkomst is dat de pensioenuitkeringen gemiddeld voor 66% worden gefinancierd uit beleggingsrendement en het overige deel uit premies. Hiermee is echter niet vastgesteld welk bedrag een deelnemer aan pensioen ontvangt en hoe dit bedrag samenhangt met de beleggingsresultaten. De rechtbank leidt uit het BPL-arrest af, in het bijzonder uit rechtsoverwegingen 47 en 50, dat moet worden beoordeeld welk bedrag aan pensioenrechten uit de pensioenovereenkomst volgt. Het is dus van belang om vast te stellen welke rechten deelnemers hebben bij deelname in belanghebbende. Die rechten zijn vastgelegd in het pensioenreglement. Zoals hiervoor is geoordeeld (punten 31. en 32.) volgt uit de rechten die zijn vastgelegd in het pensioenreglement dat het verband tussen het beleggingsrendement van belanghebbende en het bedrag aan pensioenrechten of het pensioen indirect, gedempt en beperkt is door de bepalingen in het pensioenreglement. De berekeningen in het rapport maken niet aannemelijk dat dit anders is.

36. In het deskundigenrapport is berekend welke invloed indexaties, kortingen en een wijziging van een opbouwpercentage gemiddeld genomen hebben op de (procentuele) afwijking ten opzichte van het referentiepensioen. Weliswaar blijkt uit het rapport dat pensioenaanspraken en uitkeringen voor een belangrijk deel worden betaald uit beleggingsresultaten, zodat er vanuit financieringsperspectief zeker een belangrijk verband bestaat, maar op grond daarvan kan niet worden geoordeeld dat de indexatie, de korting en het opbouwpercentage op basis van het pensioenreglement in de eerste plaats afhankelijk zijn van het beleggingsrendement. Zoals hiervoor is geoordeeld volgt uit het pensioenreglement dat het opbouwpercentage niet afhangt van de werkelijke beleggingsresultaten van belanghebbende en dat de invloed van de beleggingsresultaten op indexatie en korting te indirect, te zeer gedempt en daardoor te zeer beperkt is om te kunnen oordelen dat het bedrag van pensioenen daar in de eerste plaats van afhankelijk is.

37. De rechtbank komt dan ook tot het oordeel dat de deelnemers in belanghebbende niet het beleggingsrisico dragen in de zin van de vrijstellingsbepaling. In zoverre kan belanghebbende niet als een gemeenschappelijk beleggingsfonds worden aangemerkt. De rechtbank komt daarom toe aan de behandeling van het tweede geschilpunt.

38. Belanghebbende stelt zich op het standpunt dat zij een belaste handeling verricht die bestaat uit het uitvoeren van een pensioenovereenkomst (pensioenuitvoering) en dat zij hiervoor een vergoeding ontvangt die bestaat uit uitsluitend de opslag. Belanghebbende ontvangt een premie die bestaat uit twee individualiseerbare geldstromen, namelijk de pensioenopbouw (de premie-inleg) en de opslag voor de uitvoeringskosten (de opslag). De premie-inleg maakt geen onderdeel uit van de vergoeding voor de pensioenuitvoering. De deelnemers en niet belanghebbende hebben de economische eigendom van de premie-inleg. Belanghebbende wijst in dat verband op een arrest van het HvJ van 24 september 2020⁷. De pensioenuitvoeringsdienst is niet vrijgesteld op grond van de verzekeringsvrijstelling. De toerekenbare voorbelasting is daarom aftrekbaar.

39. De inspecteur stelt zich op het standpunt dat belanghebbende één prestatie verricht tegen een vergoeding die bestaat uit de premie, inclusief de opslag, en dat deze prestatie is vrijgesteld op grond van artikel 11, eerste lid, letter k, van de Wet OB. Belanghebbende verricht één prestatie die bestaat uit de uitvoering van de pensioenregeling. Het voeren van de pensioenadministratie maakt hier onderdeel van uit en kan hiervan niet worden afgesplitst. De dienst bestaande uit het voeren van de pensioenadministratie is (subsidiair) bijkomstig bij de uitvoering van de pensioenregeling en gaat erin op. Belanghebbende belast alleen de kosten door aan de werkgevers, hier ligt geen prestatie aan ten grondslag. De voorbelasting kan niet in aftrek worden gebracht, omdat deze betrekking heeft op een vrijgestelde, dan wel niet-economische activiteit. Subsidiair heeft de voorbelasting betrekking op kosten die zijn aan te merken als algemene kosten en kan daarom alleen pro rata in aftrek worden gebracht. Belanghebbende verricht in dat geval namelijk een vrijgestelde verzekeringsdienst (of niet-economische activiteit) aan de deelnemers en een belaste dienst aan de werkgevers. De administratieve werkzaamheden zijn toerekenbaar aan beide activiteiten. Een aantal categorieën kosten is zonder meer niet toerekenbaar aan de belaste dienst aan de werkgevers.

40. Op grond van artikel 15, eerste lid, aanhef en letter a, van de Wet OB brengt een ondernemer onder de in dat artikel vermelde voorwaarden de omzetbelasting in aftrek die door andere ondernemers in rekening is gebracht voor door hen geleverde prestaties, voor zover die prestaties door de ondernemer worden gebruikt voor belaste handelingen. De ondernemer die het recht op aftrek wil uitoefenen, moet bewijzen dat aan alle voorwaarden voor het recht op aftrek is voldaan. Dat geldt ook voor de voorwaarde dat de in rekening gebrachte kosten rechtstreeks en onmiddellijk verband houden met het door de ondernemer voor een ander verrichten van een prestatie onder bezwarende titel die niet is vrijgesteld van omzetbelasting.⁸

41. Een dienst wordt onder bezwarende titel verricht als er een rechtstreeks verband bestaat tussen die dienst en de door de belastingplichtige daadwerkelijk ontvangen tegenprestatie. Een dergelijk rechtstreeks verband bestaat wanneer tussen de verrichter en de ontvanger van de dienst een rechtsbetrekking bestaat in het kader waarvan over en weer prestaties worden uitgewisseld, en de door de dienstverrichter ontvangen vergoeding de werkelijke tegenwaarde vormt voor de ten behoeve van de ontvanger verrichte dienst.⁹

42. Uit de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie volgt dat voor de toepassing van omzetbelasting elke prestatie normaal gesproken als onderscheiden en zelfstandig moet worden beschouwd.¹⁰ Dit is anders, indien de handelingen zo nauw met elkaar verbonden zijn dat zij objectief gezien één, niet te splitsen economische prestatie vormen, waarvan het kunstmatig zou zijn die uit elkaar te halen.¹¹ Uit deze vaste rechtspraak volgt ook dat sprake is van één voor de omzetbelasting in aanmerking te nemen prestatie, indien één of meerdere elementen moeten worden geacht de hoofdprestatie te vormen, terwijl één of meer andere elementen moeten worden beschouwd als één of meer bijkomende prestaties. In die situatie delen de bijkomende elementen het fiscale lot van de hoofdprestatie.¹²

43. De maatstaf van heffing is alles wat een dienstverrichter voor zijn handelingen als tegenprestatie verkrijgt of moet verkrijgen van de zijde van de afnemer of van een derde, met inbegrip van subsidies die rechtstreeks met de prijs van deze handelingen verband houden.¹³ De maatstaf van heffing is de werkelijk ontvangen tegenwaarde voor de dienstverlening waarover hij daadwerkelijk voor eigen rekening kan beschikken. Het Hof van Justitie heeft in het kader van de exploitatie van speelautomaten en bingospelen geoordeeld dat de maatstaf van heffing in die zaken het saldo was van de ontvangsten verminderd met het uit te keren prijzengeld, omdat het uit te keren prijzengeld bij wet was vastgesteld waardoor hierover niet vrij beschikt kon worden en het niet tot de maatstaf van heffing behoorde.¹⁴

44. Op grond van artikel 11, eerste lid, letter k, van de Wet OB zijn vrijgesteld handelingen ter zake van verzekering en herverzekering met inbegrip van daarmee samenhangende diensten, verricht door assurantiemakelaars en verzekeringstussenpersonen. Deze verzekeringsvrijstelling is gebaseerd op artikel 135, eerste lid, onder a, van de Btw-richtlijn.

45. Op grond van de Pensioenwet¹⁵ sluiten werkgevers met werknemers pensioenovereenkomsten. De werkgevers dienen de pensioenovereenkomsten onder te brengen bij een pensioenuitvoerder. Dit kan door middel van een schriftelijke uitvoeringsovereenkomst. Een pensioenuitvoerder heeft in dat geval op grond van de Pensioenwet de taak een pensioenovereenkomst uit te voeren op basis van de uitvoeringsovereenkomst.

46. In artikel 1 van de Pensioenwet is de premie gedefinieerd als de in geld uitgedrukte periodiek vastgestelde structurele prestatie die verschuldigd is aan de pensioenuitvoerder en die bestemd is voor de verzekering van pensioen en de daaraan verbonden kosten.

47. Op grond van artikel 128 van de Pensioenwet stelt een pensioenfonds een kostendekkende premie vast, die bestaat uit (samengevat):

1. de premie die actuarieel benodigd is in verband met de aangroei van de pensioenverplichtingen;

2. de opslag die nodig is voor het bij de aangroei van de pensioenverplichtingen behorende vereist eigen vermogen;

3. de opslag die nodig is voor de bij de aangroei van de pensioenverplichtingen behorende uitvoeringskosten van het pensioenfonds; en

4. - in bepaalde situaties - de premie die actuarieel benodigd is ten behoeve van toeslagverlening.

48. Op grond van de uitvoeringsovereenkomsten bestaat tussen belanghebbende en de werkgevers een rechtsbetrekking op grond waarvan belanghebbende een dienst verricht, die bestaat uit het uitvoeren van de pensioenovereenkomsten, zoals neergelegd in de pensioenovereenkomst, tegen betaling van de hiervoor overeengekomen premie. Belanghebbende verricht daarom een dienst onder bezwarende titel aan de werkgevers.

49. De uitvoering van de pensioenovereenkomsten moet worden gezien als één dienst, waarvan het kunstmatig zou zijn om daarbij een handeling, zoals het voeren van een pensioenadministratie, hiervan af te zonderen. Het is tussen partijen overigens ook niet in geschil dat sprake is van één dienst.

50. Naar het oordeel van de rechtbank is de maatstaf van heffing van deze dienst de premie, inclusief de opslag voor de uitvoeringskosten. Dat is de prijs die partijen in de uitvoeringsovereenkomsten zijn overeengekomen voor het uitvoeren van de pensioenregeling. De omstandigheid dat in de uitvoeringsovereenkomsten is vastgelegd dat de premie ook een afzonderlijke vergoeding bevat voor de uitvoeringskosten van belanghebbende, brengt niet met zich dat de maatstaf van heffing slechts op dat bedrag kan worden gesteld. De opslag maakt volgens de uitvoeringsovereenkomsten en in overeenstemming met de bepalingen van de Pensioenwet namelijk juist onderdeel uit van de (kostendekkende) premie. Op de zitting heeft belanghebbende desgevraagd aangegeven dat, indien de opslag onvoldoende is om de uitvoeringskosten te dekken, het restant uit de algemene reserves wordt betaald. Dit betekent dat de premie inclusief de opslag alles is wat belanghebbende heeft ontvangen als tegenprestatie voor de uitvoering van de pensioenregeling en waarover zij voor eigen rekening kan beschikken. Belanghebbende is ook niet verplicht een gedeelte hiervan af te zonderen, dus ook daarom is de premie met opslag te zien als de vergoeding voor de prestatie.

51. De rechtbank volgt belanghebbende niet in haar stelling dat de deelnemers de economische eigendom hebben van de premies en dat belanghebbende daarom niet vrijelijk over de premies kan beschikken. Uit de pensioenreglementen en uitvoeringsovereenkomsten volgt niet dat de deelnemers de economische eigendom van de premies hebben. De deelnemers verkrijgen op grond van de pensioenovereenkomst een aanspraak op een ouderdomspensioen. Dat een pensioenaanspraak op zichzelf als een eigendomsrecht in de zin van artikel 17 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie wordt gezien, betekent nog niet dat de deelnemers de economisch eigendom op de premies verkrijgen, in die zin dat zij vrijelijk over deze premies kunnen beschikken.

52. De rechtbank komt dus tot het oordeel komt dat de maatstaf van heffing voor de uitvoering van de pensioenregeling bestaat uit de volledige premie, inclusief de opslag. Indien de verzekeringsvrijstelling hierop niet van toepassing zou zijn, zoals belanghebbende bepleit, dan heeft belanghebbende niet te veel omzetbelasting op aangifte voldaan, maar eerder te weinig (zie punt 17.). Haar stelling dat de verzekeringsvrijstelling niet van toepassing is, kan dus niet leiden tot een gegrond beroep.¹⁶ De vraag of de verzekeringsvrijstelling van toepassing is op de uitvoering van de pensioenregeling is behoeft daarom niet te worden beantwoord.

Conclusie en gevolgen

Beslissing

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is bekendgemaakt.