ECLI:NL:RBNNE:2026:3510

Locatie Leeuwarden

parketnummer 18-029165-26

Vonnis van de meervoudige kamer voor de behandeling van strafzaken d.d. 18 augustus 2026 in de zaak van het openbaar ministerie tegen de verdachte [verdachte] ,

geboren op [geboortedatum] 2007 te [geboorteplaats] , thans gedetineerd te [instelling] .

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting van 4 augustus 2026.

Verdachte is verschenen, bijgestaan door mr. M.A.M. Karsten, advocaat te Amsterdam.

Het openbaar ministerie is ter terechtzitting vertegenwoordigd door mr. B. Broerse.

Tenlastelegging

Aan verdachte is, na wijziging van de tenlastelegging, ten laste gelegd dat:

1.

hij op of omstreeks 24 juli 2025 te Heerenveen, in de gemeente Heerenveen, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, met het oogmerk om zich en/of een ander wederrechtelijk te bevoordelen door geweld en/of bedreiging met geweld, in een tankstation, gelegen aan of bij de [adres] , aldaar, [slachtoffer 1] heeft gedwongen tot de afgifte van geld, in elk geval enig goed, dat/die geheel of ten dele aan [bedrijf] en/of [slachtoffer 1] , in elk geval aan een ander toebehoorde, door zich samen met zijn mededader naar dat tankstation te begeven en/of (- zakelijk weergegeven -) met een (geheel of deels) bedekt gezicht en met een (op een) groot (brood)mes (gelijkend voorwerp) in de hand dat tankstation binnen te rennen/binnen te gaan en/of (voor de toonbank) ten overstaan van die [slachtoffer 1] en met dat (op een) (brood)mes (gelijkend voorwerp) in de hand die [slachtoffer 1] de woorden toe te voegen: "Dit is een overval. Geld, geld", althans woorden van gelijke dreigende aard of strekking;

2.

hij op of omstreeks 24 juli 2025 te Heerenveen, in de gemeente Heerenveen, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, in/uit een tankstation, gelegen aan of bij de [adres] , aldaar, een hoeveelheid geld (in totaal ongeveer 350 euro), in elk geval enig goed, dat/die geheel of ten dele aan het [bedrijf] en/of [slachtoffer 1] , in elk geval aan een ander dan aan verdachte en/of zijn mededader(s) toebehoorde(n) heeft weggenomen met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, terwijl deze diefstal werd voorafgegaan, vergezeld en/of gevolgd van geweld en/of bedreiging met geweld tegen [slachtoffer 1] en/of [slachtoffer 2] , gepleegd met het oogmerk om die diefstal voor te bereiden of gemakkelijk te maken, of om, bij betrapping op heterdaad, aan zichzelf

of andere deelnemers aan het misdrijf hetzij de vlucht mogelijk te maken, hetzij het bezit van het gestolene te verzekeren, door zich samen met zijn mededader naar dat tankstation te begeven en/of (- zakelijk weergegeven -) met een (geheel of deels) bedekt gezicht en/of met een (op een) groot (brood)mes (gelijkend voorwerp) in de hand, voornoemd tankstation binnen te rennen/binnen te gaan

en/of zich (voor de toonbank) ten overstaan van die [slachtoffer 1] en/of [slachtoffer 2] met dat (op een) (brood)mes (gelijkend voorwerp) in de hand die

[slachtoffer 1] de woorden toegevoegd: "Dit is een overval. Geld, geld ", althans woorden van gelijke dreigende aard of strekking;

3.

hij op of omstreeks 20 december 2025 te Heerenveen , in de gemeente Heerenveen , op of aan de openbare weg de Nieuwestad, aldaar, in elk geval openlijk, in vereniging geweld heeft gepleegd tegen een persoon, te weten [slachtoffer 3] , welk in vereniging gepleegde geweld bestond uit het meermalen, althans eenmaal,

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft veroordeling gevorderd voor alle ten laste gelegde feiten. Daartoe heeft de officier van justitie aangevoerd dat alle feiten wettig en overtuigend kunnen worden bewezen op grond van de bekennende verklaringen van verdachte en de aangiftes. Ten aanzien van het onder 1 en onder 2 ten laste gelegde heeft de officier van justitie opgemerkt dat er sprake is van eendaadse samenloop.

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft geen bewijsverweren gevoerd. De raadsman heeft opgemerkt dat er sprake is van eendaadse samenloop ten aanzien van de onder feit 1 en onder feit 2 ten laste gelegde feiten.

Oordeel van de rechtbank

De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het onder feit 1, 2 en 3 ten laste gelegde, zoals hierna opgenomen in de bewezenverklaring. Nu verdachte deze feiten duidelijk en ondubbelzinnig heeft bekend, volstaat de rechtbank met een opgave van de bewijsmiddelen overeenkomstig artikel 359, derde lid, tweede volzin, van het Wetboek van Strafvordering. Ieder bewijsmiddel is ook in onderdelen slechts gebruikt voor het feit waarop het blijkens zijn inhoud betrekking heeft.

Deze opgave luidt als volgt:

Feiten 1 en 2

Feit 3

1.

hij op 24 juli 2025 te Heerenveen, tezamen en in vereniging met een ander, met het oogmerk om zich en een ander wederrechtelijk te bevoordelen door bedreiging met geweld, in een tankstation, gelegen aan de [adres] , aldaar, [slachtoffer 1] heeft gedwongen tot de afgifte van geld, toebehorende aan [bedrijf] en/of [slachtoffer 1] , door zich samen met zijn mededader naar dat tankstation te begeven en met een deels bedekt gezicht en met een groot mes in de hand dat tankstation binnen te gaan en voor de toonbank ten overstaan van die [slachtoffer 1] en met dat mes in de hand die [slachtoffer 1] de woorden toe te voegen: "Dit is een overval. Geld, geld";

2.

hij op 24 juli 2025 te Heerenveen, tezamen en in vereniging met een ander, uit een tankstation, gelegen aan de [adres] , aldaar, een hoeveelheid geld, toebehorende aan het [bedrijf] en/of [slachtoffer 1] , heeft weggenomen met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, terwijl deze diefstal werd vergezeld van bedreiging met geweld tegen [slachtoffer 1] en [slachtoffer 2] , gepleegd met het oogmerk om die diefstal gemakkelijk te maken en het bezit van het gestolene te verzekeren, door zich samen met zijn mededader naar dat tankstation te begeven en met een deels bedekt gezicht en met een groot mes in de hand, voornoemd tankstation binnen te gaan en voor de toonbank ten overstaan van die [slachtoffer 1] en [slachtoffer 2] en met dat mes in de hand die

[slachtoffer 1] de woorden toe te voegen: "Dit is een overval. Geld, geld";

3.

hij op 20 december 2025 te [geboorteplaats] , op en aan de openbare weg de Nieuwestad, aldaar, openlijk, in vereniging geweld heeft gepleegd tegen een persoon, te weten [slachtoffer 3] , welk in vereniging gepleegde geweld bestond uit het meermalen

Verdachte zal van het meer of anders ten laste gelegde worden vrijgesproken, aangezien de rechtbank dat niet bewezen acht.

Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd. Verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging.

Deze feiten zijn strafbaar nu geen omstandigheden aannemelijk zijn geworden die de strafbaarheid uitsluiten.

De rechtbank is van oordeel dat ten aanzien van feit 1 en feit 2 sprake is van eendaadse samenloop in de zin van artikel 55 van het Wetboek van strafrecht (hierna: Sr).

Vordering van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gevorderd dat toepassing wordt gegeven aan het volwassenenstrafrecht aangezien er contra-indicaties zijn voor het toepassen van het jeugdstrafrecht, waaronder het recidiveren binnen de proeftijd en het feit dat verdachte niet openstaat voor pedagogische beïnvloeding. Bij de formulering van de strafeis heeft de officier van justitie rekening gehouden met de jonge leeftijd van verdachte en dat de ten laste gelegde feiten in verminderde mate aan verdachte kunnen worden toegerekend.

De officier van justitie vordert dat verdachte ter zake van alle ten laste gelegde feiten wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf van 24 maanden, waarvan 12 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaren. De officier van justitie heeft daarbij gevorderd dat aan het voorwaardelijke strafdeel de voorwaarden zoals geadviseerd door de reclassering worden verbonden, met daaraan toegevoegd de voorwaarde dat verdachte meewerkt aan diagnostiek, zodat uitsluitsel kan worden gegeven of er sprake is van FASD. Verder heeft de officier van justitie gevorderd dat de gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel (hierna: GVM) ex artikel 38z Sr aan verdachte wordt opgelegd.

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft verzocht om toepassing te geven aan het jeugdstrafrecht gelet op de persoonlijkheid en de achtergrond van verdachte. Ook in het psychologisch onderzoek van het NIFP wordt geadviseerd om het jeugdstrafrecht toe te passen. Wat betreft de strafmaat heeft de raadsman verzocht om een straf op te leggen die gelijk is aan de duur van het voorarrest. Daarnaast heeft de raadsman zich op het standpunt gesteld dat een voorwaardelijke gevangenisstraf van vijf maanden kan worden opgelegd met een proeftijd van drie jaren, zodat de reclassering langere tijd hulp kan bieden aan verdachte. De raadsman heeft verzocht om geen GVM aan verdachte op te leggen, aangezien daarvoor geen indicaties worden genoemd in de door de reclassering en de psycholoog opgestelde rapportages. Bovendien past oplegging van een GVM niet binnen de kaders van het jeugdstrafrecht.

Oordeel van de rechtbank

Bij de bepaling van de straf heeft de rechtbank rekening gehouden met de aard en de ernst van het bewezen en strafbaar verklaarde, de omstandigheden waaronder dit is begaan, de persoon van verdachte zoals deze naar voren is gekomen uit het onderzoek ter terechtzitting en de over verdachte opgemaakte rapportages, het uittreksel uit de justitiële documentatie, alsmede de vordering van de officier van justitie en het pleidooi van de verdediging.

De rechtbank heeft in het bijzonder het volgende in aanmerking genomen.

Ernst van de feiten

Verdachte heeft zich op 24 juli 2025, op klaarlichte dag, samen met een ander schuldig gemaakt aan een overval op een tankstation. Verdachte heeft samen met zijn medeverdachte het plan opgevat het tankstation te beroven. Verdachte is met een groot mes in zijn hand het tankstation binnen gerend en heeft tegen aangever [slachtoffer 1] en getuige [slachtoffer 2] , die op dat moment in het tankstation aan het werk waren, geschreeuwd dat zij geld moesten afgeven, terwijl de medeverdachte buiten het tankstation bleef staan.

De rechtbank rekent verdachte deze gedragingen zwaar aan. De slachtoffers zijn erg bang geweest tijdens de overval, zoals ook blijkt uit de slachtofferverklaringen. Ook na de overval hebben zij nog lang gevoelens van angst en onveiligheid gehad. Verdachte heeft, zoals hij zelf ook heeft verklaard, geen oog gehad voor de slachtoffers en enkel nagedacht over het geld dat hij snel wilde hebben.

Daarnaast heeft verdachte zich op 20 december 2025, na een avond stappen, schuldig gemaakt aan openlijke geweldpleging. Een opmerking van het slachtoffer die uit het café kwam waar verdachte en zijn broer graag naar binnen wilden was voor hun voldoende aanleiding om het slachtoffer ernstig te mishandelen. Verdachte heeft daarbij meerdere keren geschopt en geslagen, ook nog terwijl het slachtoffer op de grond lag. Verdachte heeft met zijn handelen inbreuk gemaakt op de lichamelijke integriteit van aangever en letsel en pijn veroorzaakt. Daarnaast dragen dit soort feiten bij aan de in de maatschappij heersende gevoelens van angst en onveiligheid, zeker nu het feit in het openbaar is gepleegd.

Justitiële documentatie

Uit de justitiële documentatie van 8 juli 2026 blijkt dat verdachte eerder onherroepelijk is veroordeeld voor onder meer afpersing en diefstal vergezeld van dreiging met geweld.

Persoon van de verdachte

Uit het rapport van Reclassering Nederland van 21 juli 2026 blijkt dat verdachte een ernstig belaste voorgeschiedenis heeft. Er wordt geadviseerd om verdachte te laten onderzoeken op FASD (Foetaal Alcohol Spectrum Stoornis), vanwege de ernstige alcoholverslaving van de moeder van verdachte tijdens de zwangerschap en daarna tijdens de borstvoeding, in combinatie met de gedragskenmerken van verdachte. De reclassering concludeert dat het specialistische onderzoek naar mogelijke FASD-problematiek plaats zal moeten vinden om tot een passend advies ten aanzien van de behandeling en woonsetting te komen. De reclassering merkt hierbij op dat een dergelijk onderzoek op korte termijn niet haalbaar is. De gespecialiseerde klinieken hebben namelijk lange wachtlijsten en er is zelfs sprake van een opnamestop.

Vanwege het ontbreken van de juiste diagnostiek kan de reclassering geen advies geven ten aanzien van toepassing van het jeugdstrafrecht. De reclassering geeft wel aan dat zij het jeugdstrafrecht zou laten prevaleren, aanzien opschalen van jeugdstrafrecht naar volwassenenstrafrecht naar het oordeel van de reclassering eenvoudiger is dan het afschalen van volwassenenstrafrecht naar jeugdstrafrecht. De reclassering schat het risico op recidive in als hoog. Het eerste feit zou zijn gepleegd terwijl verdachte in een proeftijd liep, er is sprake van een zorgelijke ontwikkeling in het delictpatroon en in de ernst van het delictgedrag. De reclassering schat het risico op letsel en het onttrekken aan voorwaarden in als gemiddeld. Hoewel verdachte gemotiveerd is om mee te werken aan een onderzoek naar en de behandeling van zijn problematiek, heeft de reclassering twijfels of verdachte deze motivatie behoudt als hij niet meer in een gestructureerde setting verblijft.

Ter zitting is het advies nader toegelicht door de heer [naam 1] en mevrouw [naam 2] . Zij hebben, in aanvulling op het advies, onder meer naar voren gebracht dat er tot op heden nog geen geschikte woonplek voor verdachte is gevonden. Verdachte zou de komende periode wel bij zijn broer terechtkunnen. Hoewel deze plek niet ideaal is, is het alternatief dat verdachte naar de nachtopvang moet. Binnenkort staat een intake gepland voor een woongroep in [plaats] die op 15 september 2026 van start gaat en waar verdachte mogelijk kan worden geplaatst.

Daarnaast hebben zij naar voren gebracht dat de geadviseerde bijzondere voorwaarden uitvoerbaar zijn, ondanks dat er nog geen diagnostiek heeft plaatsgevonden en nog niet duidelijk is of er sprake is van FASD-problematiek. Ter zitting heeft de reclassering nog toegelicht dat het advies jeugdstrafrecht toe te passen gebaseerd is op praktische en niet op inhoudelijke gronden.

Bij de bepaling van de straf van verdachte heeft de rechtbank ook gelet op het rapport van 16 juni 2026 van drs. M.C.G. Smeets, GZ-psycholoog. De conclusie van dit rapport luidt, zakelijk weergegeven, dat verdachte te maken heeft met een complexe samengestelde problematiek met een chronisch karakter. Er is sprake van ernstige functionele beperkingen in cognitieve regulatie, gedragsregulatie en emotionele

regulatie. Ook is er sprake van een verstoorde hechting, complexe PTSS-problematiek met al langer bestaande depressieve klachten en een hoge prikkelgevoeligheid, een verstoorde identiteitsontwikkeling, een bedreigde persoonlijkheidsontwikkeling, ernstige verslavingsproblematiek, ernstige slaapproblemen en gedragsproblemen (risicovol, antisociaal en crimineel gedrag). Ten tijde van het ten laste gelegde was betrokkene lijdend aan bovengenoemde stoornissen. Deze stoornissen beïnvloedde de gedragskeuzes en gedragingen van verdachte ten tijde van het ten laste gelegde. Er wordt door de psycholoog geadviseerd een onderzoek naar prenatale blootstelling aan alcohol, ook wel een alcoholgerelateerde neuro ontwikkelingsstoornis (NCS-PBA/ARND) bij een gespecialiseerde FASD-kliniek te laten plaatsvinden, zodat de oorzaak van de problematiek van verdachte kan worden vastgesteld. Uitsluitsel hierover is essentieel. Indien er sprake is van NCS-PBA/ARND zal de behandeling meer gericht moeten zijn op het verminderen van de risicofactoren, maar minder op het verminderen van de functionele beperkingen. Indien er geen sprake is van NCS-PBA/ARND kan er worden ingezet op intensieve behandeling voor de ernstige functionele beperkingen. Daarnaast adviseert de psycholoog de feiten in verminderde mate toe te rekenen aan verdachte. De psycholoog beschrijft daarnaast dat er nog enige mate van keuze over denken en handelen wordt gezien bij verdachte. Indien uit het gespecialiseerd onderzoek naar voren komt dat betrokkene NCS-PBA/ARND heeft, kan ook worden overwogen de feiten in het geheel niet toe te rekenen aan verdachte. De psycholoog adviseert het jeugdstrafrecht toe te passen. Verdachte kan niet in staat worden geacht om de risicos van zijn handelen in te schatten. Hoewel verdachte zelf niet open staat voor pedagogische beïnvloeding zou dit passend kunnen zijn bij zijn achterlopende sociaal-emotionele en ego-ontwikkeling en zijn bedreigde persoonlijkheidsontwikkeling.

Op te leggen straf

De rechtbank stelt vast dat in deze zaak de vraag aan de orde is of er mogelijk sprake is van FASD bij verdachte. Het antwoord op die vraag is ook van belang voor de uitkomst van deze strafzaak. Zo blijkt uit het rapport van de reclassering dat het onderzoek naar FASD tot twee uitkomsten kan leiden, waarbij elke uitkomst om een verschillende aanpak vraagt ten aanzien van onder meer behandeling, begeleiding en woonsetting. Uit het rapport van de psycholoog volgt dat overwogen moet worden om de feiten in het geheel niet aan verdachte toe te rekenen op het moment dat blijkt dat er sprake is van FASD. De rechtbank stelt echter ook vast dat er geen enkel concreet uitzicht is op uitvoering van dit onderzoek.

Duidelijk is wel dat de wachtlijsten bij gespecialiseerde klinieken lang zijn en er een opnamestop is en dat het onderzoek dus niet binnen een redelijke termijn kan worden verricht. Gelet op het voorgaande acht de rechtbank het belang van verdachte bij afdoening van deze zaak dan ook groter. De rechtbank zal de zaak daarom niet aanhouden om het NIFP de opdracht te geven onderzoek te verrichten naar de vraag of er sprake is van FASD bij verdachte. De rechtbank heeft daarbij ook betrokken dat de reclassering heeft aangegeven dat er, ook zonder de uitkomsten van voornoemd onderzoek, uitvoering kan worden gegeven aan de door de reclassering geadviseerde bijzondere voorwaarden.

De rechtbank ziet zich vervolgens voor de vraag gesteld of het volwassenenstrafrecht of het jeugdstrafrecht moet worden toegepast.

De rechtbank stelt vast dat verdachte de bewezen verklaarde feiten heeft begaan toen hij 18 jaar oud was. Het uitgangspunt is dat een jongvolwassen verdachte die ten tijde van de strafbare feiten meerderjarig is, volgens het volwassenenstrafrecht wordt berecht. De rechtbank kan echter besluiten voor jongvolwassenen met toepassing van artikel 77c Sr, jeugdsancties toe te passen indien daartoe grond wordt gevonden in de persoon van verdachte of de omstandigheden waaronder het feit is begaan.

De rechtbank oordeelt dat deze gronden niet worden gevonden in de persoon van verdachte en zal daarom het volwassenenstrafrecht toepassen. Verdachte leeft al jaren zelfstandig en er is geen sprake van beïnvloeding vanuit een gezin. Daarnaast stelt de rechtbank vast dat verdachte niet open staat voor

pedagogische beïnvloeding, en dat door de reclassering ook geen interventies in het kader van het jeugdstrafrecht worden geadviseerd. Ook in de overige omstandigheden ziet de rechtbank geen aanleiding om jeugdstrafrecht toe te passen.

De rechtbank ziet, gelet op het rapport van de psycholoog, wel redenen om de bewezenverklaarde feiten in verminderde mate aan verdachte toe te rekenen.

De rechtbank is van oordeel dat gelet op de ernst en de aard van de feiten, de omstandigheden waaronder deze feiten zijn begaan en de justitiële documentatie van verdachte, oplegging van een gevangenisstraf passend is. Hoewel de bewezenverklaarde feiten een forse onvoorwaardelijke gevangenisstraf rechtvaardigen, gaat de rechtbank uit van verminderde toerekenbaarheid van de feiten aan verdachte. De rechtbank is daarnaast van oordeel dat, gelet op de persoon van verdachte, moet worden ingezet op behandeling van zijn complexe problematiek. Alles afwegende acht de rechtbank een gevangenisstraf van 18 maanden, waarvan 9 maanden voorwaardelijk, met aftrek van de tijd die verdachte reeds in voorlopige hechtenis heeft doorgebracht, passend en geboden. De rechtbank zal de proeftijd vast stellen op twee jaren. De rechtbank acht het van belang dat verdachte blijft meewerken aan het toezicht en de begeleiding van de reclassering en zal om die reden, en om hem te weerhouden van het plegen van nieuwe strafbare feiten, de gevangenisstraf deels voorwaardelijk opleggen, waaraan de rechtbank de bijzondere voorwaarden, zoals geadviseerd door de reclassering, zal verbinden. Daaraan voegt de rechtbank toe de voorwaarde dat verdachte meewerkt aan diagnostiek zodat duidelijk wordt of bij verdachte sprake is van FASD-problematiek.

Gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel

De rechtbank zal de door de officier van justitie gevorderde GVM ex artikel 38z Sr niet opleggen, nu niet is gebleken van een uitzonderlijke situatie die het opleggen van deze maatregel rechtvaardigt. Bovendien heeft verdachte ten aanzien van de overval van het tankstation gedreigd met geweld en dus niet daadwerkelijk geweld gebruikt.