ECLI:NL:GHAMS:2026:992

Blue Skies Group heeft bij verweerschrift van 22 augustus 2025 de Ondernemingskamer verzocht MAC Beheer niet ontvankelijk te verklaren in haar verzoek, dan wel het verzoek van MAC Beheer af te wijzen en MAC Beheer te veroordelen in de kosten van de procedure.

Schwarz Produktion heeft bij verweerschrift van 26 augustus 2025 de Ondernemingskamer verzocht het verzoek van MAC Beheer af te wijzen en MAC Beheer te veroordelen in de kosten van de procedure.

Het verzoek is behandeld op de zitting van de Ondernemingskamer van 16 september 2025. De advocaten hebben toen de standpunten van de verschillende partijen toegelicht aan de hand van overgelegde aantekeningen. MAC Beheer en Blue Skies Group hebben van tevoren nadere producties toegestuurd en in het geding gebracht. Partijen en hun advocaten hebben vragen van de Ondernemingskamer beantwoord en inlichtingen verstrekt. Ter zitting heeft MAC Beheer haar verzoek voor wat betreft het treffen van onmiddellijke voorzieningen gewijzigd.

Deze zaak gaat over het einde van de samenwerking tussen Schwarz Produktion en [oprichters M.A.C. Beheer] in Blue Skies Group en de vraag of hun schorsing en ontslag in de gegeven omstandigheden een gegronde reden vormt die een enquête rechtvaardigt.

Blue Skies Group is op 24 september 2020 opgericht. De aandelen in Blue Skies Group zijn verdeeld in 20 gewone aandelen A en 20 gewone aandelen B. Alle aandelen A worden gehouden door MAC Beheer en alle aandelen B worden gehouden door Schwarz Produktion. Het huidige bestuur van Blue Skies Group wordt gevormd door twee bestuurders A, [oprichters M.A.C. Beheer] , en drie bestuurders B, [Bestuurder B-1] , [Bestuurder B-2] en [Bestuurder B-3] (benoemd op voordracht van Schwarz Produktion). Blue Skies Group heeft drie dochtervennootschappen; Blue Skies One, Blue Skies Discovery en Blue Skies 1989. Het bestuur van de BSG-dochtervennootschappen is, voor wat betreft de bestuurders B, op dezelfde wijze samengesteld als het bestuur van Blue Skies Group. Tijdelijk bestuurder A van de BSG-dochtervennootschappen is nu [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen] (bestuurder en tevens hoofd personeelszaken en juridische zaken van Schwarz Produktion, hierna: [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen]).

MAC Beheer is opgericht door [oprichters M.A.C. Beheer] ; zij zijn bestuurders en enig aandeelhouders van MAC Beheer.

Schwarz Produktion is onderdeel van de Schwarz Gruppe, één van ’s werelds grootste retailondernemers, bekend van onder meer Lidl en Kaufland. Het bestuur van Schwarz Produktion wordt gevormd door [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen] , [bestuurder Schwarz Produktion 2] en [bestuurder Schwarz Produktion 3] .

In Blue Skies One vindt de productie van gewassen plaats in high-wire en multi-layer installaties in een binnenomgeving (ook wel indoor farming of vertical farming genoemd). In Blue Skies Discovery vindt research & development plaats. In Blue Skies 1989 wordt het patent gehouden dat door [oprichters M.A.C. Beheer] is ingebracht en door de BSG-vennootschappen wordt gebruikt voor de door hen toegepaste wijze van vertical farming.

Op 18 september 2020 zijn MAC Beheer en Schwarz Produktion een Joint Venture Agreement (hierna: JVA) aangegaan. Het doel van de samenwerking bestond uit het gezamenlijk ontwerpen, bouwen en in productie nemen van indoor farms voor diverse gewassen (groenten, kruiden en fruit). Voorts spraken MAC Beheer en Schwarz Produktion af dat de samenwerking op het terrein van indoor farming is beperkt tot een specifiek gebied, in de JVA gedefinieerd als ‘Territory’, bestaande uit Europa, inclusief de Europese Economische Ruimte, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Ook beperken zij zich in de samenwerking tot bepaalde producten, in de JVA gedefinieerd als ‘Field’, onderverdeeld in ‘Exclusive Field’, bestaande uit groenten, fruit en kruiden voor retailwinkels en hun onlineshops, en ‘Non-Exclusive Field’, bestaande uit ingrediënten of basisproducten (zoals aardbeien voor aardbeienjam, tomaten voor ketchup en basilicum voor pesto). Op grond van de JVA zijn MAC Beheer en [oprichters M.A.C. Beheer] buiten het Exclusive Field wereldwijd, en binnen het Exclusive Field buiten Territory, vrij om andere commerciële werkzaamheden te exploiteren op het gebied van indoor farming, waarbij zij gebruik mogen maken van het in Blue Skies 1989 ingebrachte patent.

Tussen partijen werd een werkverdeling afgesproken: MAC Beheer bracht haar expertise en knowhow in en Schwarz Produktion zou zorgen voor de financiering en operationele expertise, ondersteuning en middelen (zoals productiemiddelen en arbeidsinzet). Partijen zouden eerst in Nederland een ‘pilot farm’ opzetten en als na verloop van tijd bepaalde doelstellingen behaald zouden worden, zoals het aantonen van (de onder de JVA gedefinieerde term) ‘Technical Feasibility’, zouden in de toekomst meer indoor farms kunnen worden gerealiseerd. Sinds de oprichting van Blue Skies Group is door Schwarz Produktion ruim € 160 miljoen geïnvesteerd in de joint venture en de ontwikkeling van de pilot farm.

Op grond van de JVA bestaat ‘Technical Feasibility’ wanneer MAC Beheer in staat is om aan de hand van productieresultaten aan te tonen dat het produceren van gewassen in de door Blue Skies Group gerealiseerde indoor farm ‘werkt’ en daarmee economisch levensvatbaar is. Hiervoor is nodig dat de gewassen kunnen worden geproduceerd tegen specifieke kostenbenchmarks, “also taking into account the quality of those products”. Op grond van de (Amendment Agreement, behorend bij de) JVA moest Technical Feasibiliy uiterlijk op 30 september 2024 worden aangetoond. In geval Technical Feasibility zou worden aangetoond en meerdere indoor farms (naast de pilot farm) zouden worden gerealiseerd, zou MAC Beheer op grond van de JVA recht hebben op een bepaald bedrag (een One-Off fee) per vervolgens nieuw te realiseren indoor farm. Als Technical Feasibiliy niet uiterlijk op 30 september 2024 was aangetoond zou Schwarz Produktion (i) exclusiviteit behouden voor het Exclusive Field, inclusief de licenties die in het kader van de intellectuele eigendomsrechten zijn verstrekt, (ii) geen (verdere) One-Off Fees verschuldigd zijn, en (iii) gerechtigd zijn om de activiteiten van de joint venture voort te zetten en daarvoor een andere partner aan te trekken. Verder zou de JVA volledig van kracht blijven (inclusief de exit-bepalingen en de verplichting om MAC Beheer de vergoeding voor haar aandelen te betalen, zie onder 2.10).

In artikel 22.10 van de JVA is voorts bepaald dat alle geschillen die ontstaan uit of in verband met de JVA of de geldigheid daarvan zullen worden voorgelegd aan het Nederlands Arbitrage Instituut.

Bij oprichting heeft Schwarz Produktion aan MAC Beheer een bedrag van € 12.500.000 betaald voor het verkrijgen van 50% van de aandelen in Blue Skies Group. In artikel 17 van de JVA is afgesproken dat de overeenkomst werd aangegaan voor een initiële vaste duur van vijf jaar (Initial Term), eindigend op 30 november 2025. Tijdens de Initial Term kan de overeenkomst alleen for cause (als gedefinieerd in de JVA) worden beëindigd. Na de Initial Term wordt de JVA voor onbepaalde tijd voortgezet en kan deze door elk van partijen met een opzegtermijn van drie maanden worden beëindigd. In de JVA is onder de benaming “Exit” in artikel 13 een put optie opgenomen voor MAC Beheer en een call optie voor Schwarz Produktion. MAC Beheer heeft op grond van de JVA het recht haar aandelen in Blue Skies Group aan Schwarz Produktion te verkopen in de volgende gevallen: (i) na 31 december 2025 (mits geen Bad Leaver Event heeft plaatsgevonden, zoals gedefinieerd in de JVA), (ii) bij een niet binnen dertig kalenderdagen herstelde material breach door Schwarz Produktion van de JVA of van de BSG Aandeelhoudersovereenkomst of (iii) bij een Unresolved Shareholder Deadlock die ten minste twee weken voortduurt. Schwarz Produktion heeft op haar beurt op grond van de JVA het recht de aandelen van MAC Beheer in Blue Skies Group over te nemen in (onder meer) de volgende gevallen: (i) na 31 december 2025, (ii) in het geval van een Unresolved Shareholder Deadlock die tenminste twee weken voortduurt, (iii) in geval van een Bad Leaver Event, of (iv) bij beëindiging van de JVA. In geval van uitoefening van de call of de put optie bedraagt de prijs die Schwarz Produktion zal moeten betalen voor het 50%-aandelenbelang dat door MAC Beheer wordt gehouden in Blue Skies Group € 12.500.000.

Op 17 november 2020 is tussen MAC Beheer en Blue Skies Group, in aanvulling op de JVA, de Founder Services Agreement (hierna: FSA) gesloten. Deze overeenkomst geeft vorm aan de werkzaamheden die [oprichters M.A.C. Beheer] voor Blue Skies Group zouden gaan uitvoeren. MAC Beheer verplicht zich op grond van de FSA om [oprichters M.A.C. Beheer] voor de in de FSA beschreven diensten aan Blue Skies Group ter beschikking te stellen voor gemiddeld 20 uur per Founder per week.

Op 11 januari 2023 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden waarbij [A] , [B] (als vertegenwoordigers van Schwarz Produktion), [oprichters M.A.C. Beheer] aanwezig waren. Het doel van de bijeenkomst was om te bespreken hoe een mogelijke samenwerking na 31 december 2025 eruit zou zien, als [oprichters M.A.C. Beheer] niet langer bestuurders en aandeelhouders zouden zijn van Blue Skies Group. Tijdens de bijeenkomst kwam onder meer ter sprake dat [oprichter M.A.C. Beheer - 1] en [oprichter M.A.C. Beheer - 2] op grond van de JVA de mogelijkheid hadden om na 31 januari 2025, binnen de kaders van Territory en Field zoals gedefinieerd in de JVA, een vergelijkbare samenwerking als met Schwarz Produktion op te starten met een of meer andere retailers. [oprichters M.A.C. Beheer] maakten daarbij kenbaar er ook voor open te staan de mogelijkheden van uitbreiding van de samenwerking met Schwarz Produktion te bespreken. Uit een door [oprichters M.A.C. Beheer] opgesteld verslag van dit gesprek blijkt dat [A] hierop ontstemd heeft gereageerd en duidelijk heeft gemaakt dat de mogelijkheid om een vergelijkbare samenwerking op te zetten met concurrenten van Schwarz Produktion volgens hem niet was afgesproken. Partijen hebben die dag geen afspraken gemaakt.

Op 29 september 2024 hebben [oprichters M.A.C. Beheer] per e-mail aan [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen] gegevens aangeleverd voor de beoordeling van Technical Feasibility. Op 18 oktober 2024 heeft [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen] per e-mail [oprichters M.A.C. Beheer] verzocht om aanvullende informatie te verstrekken, omdat Schwarz Produktion, op basis van de aangeleverde informatie, Technical Feasibility niet kan beoordelen of vaststellen. Op 28 oktober 2024 hebben [oprichters M.A.C. Beheer] per e-mail aan [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen] aanvullende informatie aangeleverd en vragen van Schwarz Produktion beantwoord.

Op 10 november 2024 ontving Schwarz Produktion de ruwe gegevens die aan het rapport van MAC Beheer over Technical Feasibility ten grondslag lagen. Daaruit bleek dat een kolom met gegevens over blossom end rot (“BER”), een kwalitatief gebrek, handmatig was verwijderd.

Op 26 januari 2025 heeft [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen] in een e-mail aan [oprichters M.A.C. Beheer] toegelicht waarom Schwarz Produktion zich op het standpunt stelt dat Technical Feasability niet zou zijn aangetoond. Daarna heeft tussen partijen overleg plaatsgevonden over de vraag of Technical Feasibility al was aangetoond, en of het verschil van inzicht dat hieromtrent bestond minnelijk kon worden geregeld. Zo heeft [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen] onderaan zijn e-mail van 26 januari 2025 geschreven:

Bij brief van 25 maart 2025 heeft MAC Beheer, naar aanleiding van het gerezen geschil omtrent Technical Feasibility, op grond van artikel 22.10 van de JVA arbitrage aangevraagd bij het Nederlands Arbitrage Instituut. Bij brief van 15 april 2025 heeft Schwarz Produktion op de arbitrageaanvraag gereageerd. In deze brief heeft Schwarz Produktion twee aanvullende gronden aangevoerd voor haar standpunt dat Technical Feasibility niet zou zijn aangetoond. De eerste grond betreft ‘Lacking Data and Costs’ en de tweede grond ziet op ‘Manipulation of Claimant Data’. Met betrekking tot de tweede grond voert Schwarz Produktion aan:

Bij brief van 15 april 2025 is een algemene vergadering van Blue Skies Group voor 2 mei 2025 bijeengeroepen. Het doel van die algemene vergadering was om de stand van zaken bij Blue Skies Group en de joint venture, en de toekomstige samenwerking tussen de joint venture partners te bespreken. Nadat [oprichters M.A.C. Beheer] op 18 april 2025 uitgebreid uiteen hadden gezet en toegelicht welke onderwerpen zij op de algemene vergadering van 2 mei 2025 wilden bespreken en wat daarop hun visie was, heeft [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen] bij e-mails van 23 en 29 april 2025 verzocht de algemene vergadering uit te stellen, zodat Schwarz Produktion zich beter zou kunnen voorbereiden. De algemene vergadering is vervolgens niet doorgegaan.

Op 6 mei 2025 heeft [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen] telefonisch contact opgenomen met [oprichter M.A.C. Beheer - 1] en hem en [oprichter M.A.C. Beheer - 2] uitgenodigd voor een overleg, zonder de aanwezigheid van advocaten. Per e-mail van dezelfde datum heeft [oprichter M.A.C. Beheer - 1] de gemaakte afspraak om bij elkaar te komen bevestigd:

Op 13 mei 2025 heeft de algemene vergadering van de BSG-dochtervennootschappen besloten om [tijdelijk bestuurder A BSG - dochtervennootschappen] aan te wijzen als tijdelijk bestuurder A van de BSG-dochtervennootschappen.

Op 15 mei 2025 hebben [oprichters M.A.C. Beheer] zeer gedetailleerd en onder verwijzing naar feitelijke data schriftelijk hun bezwaren kenbaar gemaakt tegen het op 16 mei 2025 door de algemene vergadering van de BSG-dochtervennootschappen te nemen ontslagbesluit en de daarvoor in de brief van 12 mei 2025 aangevoerde gronden. Daarbij hebben zij onder meer het verwijt over het onder druk zetten van een medewerker van Blue Skies Discovery om valse en misleidende verklaringen af te geven over Technical Feasibility, gemotiveerd weersproken. Zij hebben zich, kort samengevat, op het standpunt gesteld dat deze bewering ongefundeerd is en in strijd is met de feiten, en dat Schwarz Produktion deze beschuldiging bovendien niet heeft onderzocht. Het verwijt over het Pepino Mosaic-virus hebben zij gemotiveerd weerlegd. Voor wat betreft het verwijt met betrekking tot ‘unauthorized access to third parties’ hebben zij zich op het standpunt gesteld dat dit verwijt door Schwarz Produktion niet (nader) is toegelicht zodat zij zich daartegen aldus niet kunnen verdedigen. Voor wat betreft het verwijt dat [oprichters M.A.C. Beheer] niet gedurende 20 uur per week werkzaamheden zouden hebben verricht voor Blue Skies hebben zij zich op het standpunt gesteld dat, als Schwarz Produktion die mening was toegedaan, [oprichters M.A.C. Beheer] daarvan nooit eerder op de hoogte zijn gesteld zodat hun ook niet de mogelijkheid is geboden eventuele tekortkomingen recht te zetten, en dat ook dit punt niet nader is onderbouwd met bewijs, waardoor zij zich ook hiertegen niet kunnen verdedigen. Concluderend stellen [oprichters M.A.C. Beheer] dat het Schwarz Produktion is die onrust heeft veroorzaakt binnen de onderneming door het uiten van ongefundeerde en valse beschuldigingen.

Op de aandeelhoudersvergadering van Blue Skies Group van 16 mei 2025 zijn [oprichters M.A.C. Beheer] ontslagen als bestuurders A van de BSG-dochtervennootschappen. Op de brief van [oprichters M.A.C. Beheer] van 15 mei 2025 is geen (inhoudelijke) reactie gekomen.

Op 16 mei 2025 is per brief door Blue Skies Group aangekondigd dat het voorgenomen ontslag van [oprichters M.A.C. Beheer] als bestuurders A van Blue Skies Group op de agenda wordt geplaatst van de algemene vergadering te houden op 26 mei 2025. Eveneens bij brief van 16 mei 2025 is de FSA met MAC Beheer met onmiddellijke ingang beëindigd door Blue Skies Group, onder vermelding van dezelfde gronden als aangedragen voor het ontslag, zoals weergegeven in 2.19.

Op 26 mei 2025 heeft een aandeelhoudersvergadering van Blue Skies Group plaatsgevonden. MAC Beheer heeft in deze vergadering gestemd tegen het ontslag van de bestuurders A van Blue Skies Group en Schwarz Produktion heeft voor het ontslag gestemd. Als gevolg van deze impasse in de algemene vergadering zijn de bestuurders A van Blue Skies Group niet ontslagen.

Op 2 juni 2025 is een case management conference van de arbiters met partijen gehouden en zijn afspraken gemaakt over het verdere verloop van de arbitrageprocedure. Daarna zijn een Statement of Claim en een Statement of Defence ingediend.

Op 15 augustus 2025 heeft Schwarz Produktion de JVA beëindigd op grond van artikel 17.1.2 JVA, na afloop van de Initial Term, per 30 november 2025 (althans per de eerst mogelijke beëindigingsdatum), met inachtneming van een opzegtermijn van drie maanden. Op 22 augustus 2025 heeft MAC Beheer bezwaar gemaakt tegen de door Schwarz Produktion aangekondigde beëindiging van de JVA. MAC Beheer heeft zich op het standpunt gesteld dat de JVA niet per 30 november 2025 kan worden beëindigd, maar dat beëindiging pas mogelijk is vanaf die datum, alsdan met inachtneming van een opzegtermijn van drie maanden, en voorts dat beëindiging ook overigens onredelijk zou zijn. Ook dit geschilpunt ligt inmiddels ter beslissing voor in arbitrage. Op 1 september 2025 heeft in de arbitrage een zitting plaatsgevonden.

MAC Beheer heeft aan haar verzoek ten grondslag gelegd dat er gegronde redenen zijn voor twijfel aan een juist beleid en een juiste gang van zaken van Blue Skies Group en de BSG- vennootschappen en dat de toestand van de vennootschappen nodig maakt dat onmiddellijke voorzieningen worden getroffen. Als toelichting heeft MAC Beheer – samengevat – het volgende naar voren gebracht.

Blue Skies Group en Schwartz Produktion hebben gemotiveerd verweer gevoerd. De Ondernemingskamer zal hieronder waar nodig op dit verweer ingaan.

De Ondernemingskamer is van oordeel dat de wijze waarop [oprichters M.A.C. Beheer] op 12 mei 2025 zijn geschorst als bestuurders van de BSG-dochtervennootschappen en vervolgens zijn ontslagen, op zichzelf genomen een gegronde reden oplevert om te twijfelen aan een juist beleid en een juiste gang van zaken van Blue Skies Groep. Daartoe wordt het volgende overwogen.

Blue Skies Group heeft het standpunt ingenomen dat de schorsing en het ontslag van [oprichters M.A.C. Beheer] het gevolg is van hun disfunctioneren als leidinggevenden bij de operationele werkzaamheden. Zij benoemt dat [oprichter M.A.C. Beheer - 1] soms niet rapporteerde over problemen in het wetenschappelijk onderzoek en werknemers onheus bejegende; er was bij het R&D team al enige tijd een gebrek aan structuur, leiding en wederzijds respect terwijl het ziekteverzuim onaanvaardbaar hoog was. [oprichter M.A.C. Beheer - 1] ontving op vrijdagen, buiten de receptie om en zonder toegangsregistratie, bezoekers op het bedrijfsterrein. [oprichter M.A.C. Beheer - 2] steunde haar echtgenoot in alles en bood geen tegenwicht. Bij Blue Skies Group ontstond daardoor een onhoudbare situatie. Dat, in samenhang met de situatie rondom de onder 3.6 genoemde pogingen van [oprichter M.A.C. Beheer - 1] om de verklaringen van medewerkers over Technical Feasibility in zijn voordeel te beïnvloeden, heeft tot schorsing en ontslag van [oprichters M.A.C. Beheer] als bestuurders van de BSG-dochtervennootschappen geleid. Het vertrek van [oprichters M.A.C. Beheer] heeft de rust in de Blue Skies Group en de BSG-dochtervennootschappen doen terugkeren, ervoor gezorgd dat het onderzoek weer op basis van wetenschappelijk verantwoorde uitgangspunten wordt uitgeoefend en dat de afdeling HR zijn taken en verantwoordelijkheden binnen de onderneming weer volledig en adequaat kan uitoefenen.

De Ondernemingskamer stelt voorop dat krachtens de wet en de statuten (artikel 13.3 Statuten Blue Skies Group in samenhang met de artikelen 12.2 en 12.3 van de statuten van de BSG-dochtervennootschappen) de bestuurders te allen tijde kunnen worden geschorst en ontslagen door het orgaan dat hen heeft benoemd. [oprichters M.A.C. Beheer] waren als bestuurders A van de BSG-dochtervennootschappen telkens door de algemene vergadering van de BSG-dochtervennootschappen benoemd. Blue Skies Group is enig aandeelhouder van de BSG-dochtervennootschappen en het stemrecht wordt in de algemene vergadering van de BSG-dochtervennootschappen uitgeoefend door het bestuur van Blue Skies Group, waarin de drie door Schwarz Produktion benoemde bestuurders B de meerderheid van de stemmen hebben. De bestuurders B waren en zijn daarmee in feite bevoegd om te besluiten tot schorsing en ontslag van [oprichters M.A.C. Beheer] als bestuurders A van de BSG-dochtervennootschappen.

De schorsings- en ontslagbevoegdheid laat onverlet dat de aandeelhouders zich dienen te gedragen overeenkomstig de in artikel 2:8 BW bedoelde eisen van redelijkheid en billijkheid. Deze eisen van redelijkheid en billijkheid worden in een joint venture als deze mede bepaald door de aard van de samenwerking die partijen zijn aangegaan. In de JVA zijn partijen overeengekomen dat deze gedurende de Initial Term slechts kan worden opgezegd in geval van een material breach van een verplichting uit de JVA en pas na ingebrekestelling met termijn van ten minste dertig kalenderdagen. Gebruikmaking van de schorsings- en ontslagbevoegdheid impliceert daarentegen de feitelijke beëindiging van de samenwerking met onmiddellijke ingang. Tegen deze achtergrond diende Schwarz Produktion (en dienden de door haar benoemde bestuurders B) zorgvuldigheid te betrachten bij uitoefening van de schorsings- en ontslagbevoegdheid. Die zorgvuldigheidsplicht ziet allereerst op het proces maar betreft ook de inhoud; beide kunnen niet altijd los van elkaar worden gezien.

De redenen die volgens Schwarz Produktion en Blue Skies Group ten grondslag hebben gelegen aan het besluit tot schorsing en het ontslag van [oprichters M.A.C. Beheer] als bestuurder zijn, indien juist, in beginsel ruim voldoende zwaarwegend om hun schorsing en ontslag te rechtvaardigen. Hun schorsing en ontslag zou in dat geval dan ook in het belang van de BSG-dochtervennootschappen zijn. Waar het in het onderhavige geval echter om gaat, is of er een gerechtvaardigd vermoeden bestaat dat het hier (grotendeels) om gefingeerde gronden gaat, die (uiteindelijk: door Schwarz Produktion) worden ingezet om een ander doel te dienen (bijvoorbeeld het beëindigen van de samenwerking op voorwaarden die gunstig zijn voor Schwarz Produktion, en ongunstig – en onredelijk – voor MAC Beheer). Hoewel voor beide scenario’s aanwijzingen bestaan, ziet de Ondernemingskamer meer aanknopingspunten voor de juistheid van het standpunt van MAC Beheer.

De Ondernemingskamer acht het opvallend dat de gronden die voor schorsing zijn aangevoerd, niet of nauwelijks van tevoren met [oprichters M.A.C. Beheer] zijn besproken; slechts de managementstijl van [oprichter M.A.C. Beheer - 1] lijkt eerder voorwerp van zorg en onderwerp van overleg te zijn geweest. Van tevoren is ook geen duidelijkheid verschaft over wat het onderwerp van het gesprek op 12 mei 2025 zou zijn: als het daadwerkelijk zou zijn gegaan om het adresseren van de diverse zorgen die er inmiddels bij Schwarz Produktion over het optreden van [oprichters M.A.C. Beheer] als bestuurders bestonden, zou in de rede hebben gelegen hen daarvan op voorhand op de hoogte te stellen. Er zou dan ook geen bezwaar tegen hebben bestaan om advocaten aan het overleg te laten deelnemen, integendeel. Ook zou de samenstelling van de deelnemers aan het gesprek op 12 mei 2025 een andere zijn geweest; te verwachten zou zijn dat dan in ieder geval ook de tot ontslag van [oprichters M.A.C. Beheer] bevoegde bestuurders B bij het te voeren gesprek aanwezig zouden zijn geweest. Wat betreft de (kennelijk ook in het gesprek herhaalde en naar hun aard zeer beschadigende) aantijgingen van datamanipulatie, heeft de Ondernemingskamer niet kunnen vaststellen dat door Schwarz Produktion is onderzocht of die aantijgingen in enigerlei mate gegrond zijn. Daargelaten of dit onderwerp in de arbitrage nog aan de orde wordt gesteld, geldt voor het aanvoeren van een dergelijke beschuldiging als grondslag voor een schorsing dat deze, zeker in de context van een samenwerking waarin wetenschappelijke R&D centraal staat, niet lichtvaardig kan worden gedaan, maar minst genomen op voldoende onderzoek moet zijn gebaseerd. Schwarz Produktion heeft slechts geconstateerd dat uit de ruwe data handmatig een kolom is weggehaald, maar zonder enige informatie waarom dat is gebeurd en wat het belang en de gevolgen zijn voor het met het onderzoek beoogde doel, te weten de vaststelling van Technical Feasibility, volstaat dat niet zonder meer voor het verwijt dat [oprichters M.A.C. Beheer] zich aan datamanipulatie hebben schuldig gemaakt. Dat [oprichter M.A.C. Beheer - 1] medewerkers heeft aangezet om in strijd met de waarheid te verklaren dat de data niet zijn gemanipuleerd (hetgeen [oprichter M.A.C. Beheer - 1] met klem bestrijdt), valt, anders dan Schwarz Produktion en Blue Skies Group aanvoeren, uit de overgelegde verklaringen van die medewerkers verder niet met een voldoende mate van zekerheid af te leiden. Wat wel uit die verklaringen kan worden afgeleid is dat die medewerkers het met [oprichter M.A.C. Beheer - 1] niet eens waren over de bewoordingen waarin zij hun verklaringen hadden opgesteld, maar niet, dat hij hen tot datamanipulatie aanzette. Of dat laatste het geval is geweest, vergt nader onderzoek, bijvoorbeeld door de oorspronkelijke verklaringen die de medewerkers in kwestie hadden willen afleggen te vergelijken met de verklaring die [oprichter M.A.C. Beheer - 1] afgelegd zou hebben willen zien, welk onderzoek thans niet kan plaatsvinden omdat deze verklaringen niet in het geding zijn gebracht.

Treffend is tot slot dat de schorsing het resultaat was van een (mislukt) gesprek tussen Schwarz Produktion en MAC Beheer over beëindiging van de samenwerking, waarbij de inhoudelijke beweegredenen zijn neergelegd in de onder 2.19 geciteerde brief die direct werd gepresenteerd nadat [oprichters M.A.C. Beheer] te kennen gaven na te willen denken over het voorstel van Schwarz Produktion en het voornemen tot hun schorsing over te gaan. Die brief was echter afkomstig van de bestuurders B van Blue Skies Group, die, anders dan is vermeld in de brief, aan het kort daarvoor gevoerde gesprek helemaal niet hadden deelgenomen. Dat de bestuurders B op de hoogte waren van de inhoud en uitkomst van het op 12 mei 2025 met vertegenwoordigers van Schwarz Produktion gevoerde gesprek, voordat het schriftelijke schorsingsbesluit werd opgesteld, is niet gebleken. Niet valt in te zien hoe de bestuurders B in deze constellatie een eigen onafhankelijke afweging hebben gemaakt wat het belang van de Blue Skies Group en de BSG-dochtervennootschappen hier vergde. Zij lijken in plaats daarvan eenvoudigweg de instructies van Schwarz Produktion te hebben uitgevoerd.

Op de uitgebreide en gedetailleerde schriftelijke reactie op de aangevoerde gronden voor de schorsing die [oprichters M.A.C. Beheer] enkele dagen later hebben toegestuurd is van de zijde van Schwarz Produktion of Blue Skies Group geen inhoudelijke reactie gevolgd. [oprichters M.A.C. Beheer] is, in weerwil van de zinsnede in de brief dat hun afwezigheid in neutrale termen zal worden bekendgemaakt, kennelijk per direct de toegang tot de bedrijfslocatie ontnomen, onder mededeling aan het personeel dat definitief afscheid van hen was genomen. Ook deze omstandigheden dragen bij aan het vermoeden dat de aangevoerde beweegredenen voor de schorsing minst genomen overtrokken zijn, dat [oprichters M.A.C. Beheer] daarop niet werkelijk zijn gehoord en dat de beweegredenen van Schwarz Produktion om afscheid te willen nemen van [oprichters M.A.C. Beheer] niet de redenen zijn die in de brief van 12 mei 2025 staan vermeld.

In deze zaak kan overigens in het midden blijven of het Schwarz Produktion er in wezen om te doen was gunstiger voorwaarden te verkrijgen dan oorspronkelijk overeengekomen. Ook indien Schwarz Produktion, zoals zij aanvoert, in de gegeven omstandigheden geen heil meer zag in de voortzetting van de samenwerking, lijkt de schorsing en het daarop volgend ontslag van [oprichters M.A.C. Beheer] als bestuurders niet te voldoen aan de daaraan te stellen zorgvuldigheidseisen die voortvloeien uit het bepaalde in artikel 2:8 BW. Hun schorsing (en het daarop volgende ontslag) als bestuurder van de BSG-dochterondernemingen vormt daarom een gegronde reden voor twijfel aan een juist beleid en een juiste gang van zaken bij Blue Skies Group en de BSG-dochtervennootschappen.

MAC Beheer heeft daarnaast nog aangevoerd dat sprake zou zijn van een impasse in de besluitvorming in de algemene vergadering van aandeelhouders van Blue Skies Group. Zij heeft daarbij echter niet toegelicht in hoeverre dat op dit moment een nadelige invloed heeft op het functioneren van de vennootschap, terwijl evenmin is gesteld op welke specifieke punten in de algemene vergadering van Blue Skies Group noodzakelijke besluitvorming nu niet tot stand zou kunnen komen. Gelet op hetgeen hierna onder 3.16 en verder wordt overwogen, kan de vraag of (ook) deze klacht gegronde redenen voor twijfel aan een juist beleid of een juiste gang van zaken oplevert evenwel in het midden blijven.

Als er gegronde redenen zijn om aan een juist beleid of een juiste gang van zaken te twijfelen, betekent dat niet zonder meer dat een enquête wordt gelast. De bevoegdheid een enquête te bevelen is immers een discretionaire. Daarbij dient een afweging van de betrokken belangen plaats te vinden. De belangenafweging moet steunen op de feiten en omstandigheden van het concrete geval, waarbij naast de doeleinden van het enquêterecht mede moeten worden betrokken de aard van het tussen de verzoeker en de rechtspersoon bestaande geschil en de bezwaren tegen een ruime toepassing van het middel van enquête. De regeling van het enquêterecht is gericht op het belang van de rechtspersoon en bij de belangenafweging staat dat belang daarom voorop.

In dit geval wordt het enquêteverzoek op grond van een belangenafweging afgewezen. Daartoe overweegt de Ondernemingskamer als volgt.

Inmiddels is arbitrage aanhangig over de vraag naar de Technical Feasibility van het pilot-project en over de vraag of Schwarz Produktion de JVA rechtsgeldig heeft beëindigd. Ook als in arbitrage wordt geoordeeld dat de JVA niet is beëindigd, staat (gelet op de tekst van artikel 17.1.2 JVA) Schwarz Produktion niets in de weg om de JVA wederom op te zeggen. Opzegging was contractueel uitgesloten (behoudens opzegging in geval van een material breach) gedurende de Initial Term, maar die eindigde op 31 december 2025 en is dus inmiddels verstreken. Na de Initial Term kan de JVA met inachtneming van een termijn van drie maanden worden opgezegd (artikel 17.1.2 laatste zin). Ook de uitoefening van de putoptie dan wel de calloptie van artikel 13.2 van de JVA, onder de in artikel 13 JVA bepaalde voorwaarden en tegen een in artikel 13.4 JVA bepaalde uitoefenprijs (die afhankelijk is van de vraag of er sprake is van een Bad Leaver Event) staat partijen ten dienste. Schwarz Produktion kan haar calloptie uitoefenen op de enkele grondslag dat de datum van de Initial Term, 31 december 2025, is verstreken. Uitoefening van die opties brengt mee dat de door MAC Beheer in Blue Skies Group gehouden aandelen op Schwarz Produktion zullen overgaan. De JVA is daarmee zo ingericht dat de samenwerking in haar huidige vorm, met Blue Skies Group als joint venture-vehikel, in ieder geval na de Initial Term van vijf jaar kan worden beëindigd en uit de proceshouding van Schwarz Produktion moet worden afgeleid dat zij de samenwerking niet wenst voort te zetten en hoe dan ook op beëindiging aanstuurt. Op alle daarmee samenhangende geschillen tussen partijen zal uiteindelijk in arbitrage worden beslist.

Bij deze stand van zaken, waarbij ervan moet worden uitgegaan dat de aandelen in Blue Skies Group zullen overgaan op Schwarz Produktion, bestaat naar het oordeel van de Ondernemingskamer onvoldoende belang bij een onderzoek dat met name betrekking zal hebben op de schorsing en het ontslag van [oprichters M.A.C. Beheer] als bestuurders bij de BSG-dochtervennootschappen. Ook als dat onderzoek de bevestiging oplevert dat de gang van zaken bij Blue Skies Group en de BSG-dochtervennootschappen op dat punt onzorgvuldig is geweest, verandert dat niets aan het feit dat de joint venture inmiddels heeft opgehouden te bestaan, dan wel op korte termijn zal ophouden te bestaan en dat ook [oprichters M.A.C. Beheer] zich daarbij hebben neer te leggen gelet op de afspraken die zij zelf hebben gemaakt. Blue Skies Group en haar dochterondernemingen zullen dan vennootschappen worden binnen de organisatie van Schwarz Produktion; er is in de overeengekomen structuur immers geen scenario waarin de aandelen van Blue Skies Group dan door MAC Beheer of een derde zullen worden gehouden. Partijen zullen uiteindelijk tot een afwikkeling moeten komen van de over en weer op grond van de JVA nog bestaande verplichtingen en aanspraken, maar dat geschil zal uiteindelijk in arbitrage tussen hen worden beslist. Onder deze omstandigheden is de Ondernemingskamer van oordeel dat het belang van Blue Skies Group en de door haar in de BSG-dochtervennootschappen gedreven onderneming om verschoond te blijven van de nadelige gevolgen van een te gelasten onderzoek hier zwaarder moet wegen.

De Ondernemingskamer zal het verzoek van MAC Beheer dan ook afwijzen. De Ondernemingskamer ziet ten slotte aanleiding te bepalen dat iedere partij de eigen proceskosten draagt.