ECLI:NL:GHAMS:2026:2814

Aan belanghebbende is een aanslag waterschapsbelasting voor het jaar 2023 opgelegd van in totaal € 323,59 (de aanslag).

Het door belanghebbende daartegen gemaakte bezwaar heeft de heffingsambtenaar bij uitspraak op bezwaar ongegrond verklaard.

Belanghebbende heeft daartegen beroep ingesteld. De rechtbank heeft het beroep ongegrond verklaard.

Belanghebbende heeft tegen de uitspraak van de rechtbank hoger beroep ingesteld. De heffingsambtenaar heeft een verweerschrift ingediend.

Partijen hebben geen gebruik gemaakt van hun recht om op een zitting te worden gehoord. Hierop heeft het Hof besloten een zitting achterwege te laten, het onderzoek te sluiten en heeft het Hof partijen medegedeeld dat schriftelijk uitspraak zal worden gedaan.

Belanghebbende woont op het adres [adres] te [plaats] .

Aan belanghebbende is voor het jaar 2023 door de heffingsambtenaar van het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) de volgende aanslag watersysteemheffing ingezetenen en zuiveringsheffing woonruimten (tezamen aangeduid als: waterschapsbelasting) opgelegd:

De uitspraak op bezwaar bestaat uit acht bladzijden. Op bladzijde 2 en 3 gaat de heffingsambtenaar in op de bevoegdheid van de heffingsambtenaar en het gebied van het waterschap. Op bladzijde 3 op de geldigheid van de verordening voor de watersysteemheffing. Op bladzijde 3 tot en met 5 op de kosten die samenhangen met de watersysteemheffing en de inwonerdichtheid. Op bladzijde 5 op de geldigheid van de verordening voor de zuiveringsheffing. Op bladzijde 5 tot en met 7 op de kosten die samenhangen met de zuiveringsheffing. Bij de uitspraak op bezwaar heeft de heffingsambtenaar de volgende afbeelding gevoegd, waarbij de “gele stip” het adres van belanghebbende weergeeft:

Belanghebbende voert een palet aan klachten aan die onder meer zien op de bevoegdheden van het waterschap, de grondslag, de kenbaarheid, de tariefstelling en de kostendekking van de waterschapsbelastingheffing. Belanghebbende concludeert onder andere tot strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, met artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, met de Grondwet, met de Waterschapswet en tot ongeldigheid en het buiten toepassing laten van de desbetreffende waterschapsverordeningen en tot ongeldigheid van de aanslag. De heffingsambtenaar wijst erop dat deze klachten in bijna identieke vorm in verschillende zaken door deze gemachtigde naar voren zijn gebracht. De heffingsambtenaar heeft steeds inhoudelijk op de klachten gereageerd.

Naar het oordeel van het Hof falen deze klachten, zoals de rechtbank in rechtsoverwegingen 4 tot en met 8 terecht heeft geoordeeld. Het Hof neemt die oordelen over en maakt deze en de gronden waarop zij berusten tot de zijne. In aanvulling daarop overweegt het Hof als volgt.

Ten eerste over de benodigde regelgevende bevoegdheden om watersysteemheffing en zuiveringsheffing te heffen:

• Artikel 133 van de Grondwet regelt de instelling en verordenende bevoegdheden van de (besturen van de) waterschappen.

• Artikel 110 van de Waterschapswet bevat de grondslag voor het waterschapsbestuur tot het invoeren, wijzigen of afschaffen van een waterschapsbelasting door het vaststellen van een belastingverordening voor het gebied van dat waterschap.

• Op grond van artikel 117, lid 1, van de Waterschapswet, heeft het waterschap de bevoegdheid om watersysteemheffing te heffen. Watersysteemheffing wordt geheven van ingezetenen en van hen die het genot hebben van gebouwde onroerende zaken en dient ter bestrijding van kosten die zijn verbonden aan het beheer van watersystemen.

• Op grond van artikel 122d, lid 1, van de Waterschapswet, heeft het waterschap eveneens de bevoegdheid om een zuiveringsheffing in te stellen. Zuiveringsheffing wordt geheven van leden van het huishouden die een woonruimte gebruiken en dient ter bestrijding van kosten die zijn verbonden aan de behartiging van de taak inzake het zuiveren van afvalwater.

Ten tweede over de kosten die met de heffingen gedekt worden:

• Uit de in zowel artikel 117 als artikel 122d van de Waterschapswet opgenomen zinsnede ‘ter bestrijding van kosten die zijn verbonden aan’ volgt dat de heffingen bestemd moeten zijn om de kosten van die in de artikelen 117 en 122d beschreven, respectieve taken te dekken en dat de opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de daarmee te financieren uitgaven.

• Het gaat niet alleen om kostenposten die rechtstreeks samenhangen met de taken, maar daartoe behoren ook indirecte kosten die meer dan zijdelings daarmee samenhangen (HR 4 juni 2010, ECLI:NL:HR:2010:BL0990).

• De heffingsambtenaar heeft naar aanleiding van belanghebbendes stellingen over de kosten gewezen op de begroting van het waterschap voor het jaar 2023, die (thans nog steeds) op de website van het waterschap is te vinden¹.

• De heffingsambtenaar heeft in de uitspraak op bezwaar en in zijn beide verweerschriften steeds opnieuw uitgelegd dat en waarom naar zijn mening sprake is van lasten “ter zake” en heeft toegelicht waarom de opbrengstlimiet niet is overschreden. Daarbij is hij ingegaan op de taken van het waterschap en specifiek op de opmerkingen van belanghebbende over ramingen, het aantal huishoudens, de opbrengst van leges voor vergunningen, over de kosten voor kwijtscheldingen en oninbaarheid, het beheersen van lozingen en kosten van het bestuur.

• Het Hof constateert dat de heffingsambtenaar het vereiste inzicht in de ramingen heeft verschaft en gezien de inhoud van de stellingen van belanghebbende (dat wil zeggen voor zover zij als voldoende gemotiveerde stellingen zouden moeten worden beschouwd) afdoende daarop is ingegaan om de door belanghebbende opgeworpen twijfel weg te nemen. Belanghebbende is niet in zijn bewijslast geslaagd (HR 18 april 2014, ECLI:NL:HR:2014:938).

• Voor de zuiveringsheffing kan worden uitgegaan van één of drie vervuilingseenheden voor één- en meerpersoonshuishoudens (HR 21 maart 2025, ECLI:NL:HR:2025:416).

Ten derde over het beheersgebied van het waterschap:

• Artikelen 2 en 6 van de Waterschapswet regelen dat de provincies het gebied van een waterschap kunnen wijzigen.

• De kaart die behoort bij het door de provincies vastgestelde Reglement voor het Waterschap Amstel Gooi en Vecht 2017 geeft buiten twijfel aan dat belanghebbendes adres in Amsterdam zich binnen het beheersgebied van het waterschap Amstel Gooi en Vecht bevindt.

• De heffingsambtenaar wijst ten overvloede op andere openbare informatie van de waterschappen waar belastingplichtigen kunnen opzoeken onder welk waterschap zij vallen².

Ten vierde over de geldigheid van de verordeningen:

• De Verordening Watersysteemheffing Amstel, Gooi en Vecht 2023 en de Verordening Zuiveringsheffing Amstel, Gooi en Vecht 2023 zijn tijdig gepubliceerd in het Waterschapsblad (Waterschapsblad 5 december 2022, nr. 13375, respectievelijk nr. 13384).

• Artikel 111 van de Waterschapswet bepaalt aan welke kenbaarheidseisen voor de heffing een verordening dient te voldoen. De onderhavige verordeningen voldoen aan die eisen, want zij bevatten alle essentialia waaruit de belastingplichtige de omvang van zijn belastingschuld kan afleiden.

• De verordeningen voor het jaar 2023 zijn ingetrokken op 1 januari 2024, met dien verstande dat zij van toepassing blijven op belastbare feiten die zich voor die datum hebben voorgedaan (Waterschapsblad 1 december 2023, nr. 14932 en 14933).

De klachten van belanghebbende zien tevens op het - naar zijn opvatting - niet compleet of uitvoerig genoeg ingaan door de heffingsambtenaar en rechtbank op al zijn argumenten. De heffingsambtenaar heeft erop gewezen dat het een veelheid aan formele klachten betreft. Reeds bij zijn uitspraak op bezwaar heeft de heffingsambtenaar hierop inhoudelijk (en redelijk uitvoerig, zie 2.3) gereageerd. Niettemin worden sommige klachten tot in hoger beroep herhaald, terwijl daarop al een duidelijk antwoord is gegeven dat geen enkele twijfel over de juistheid van dat antwoord overlaat, zoals bijvoorbeeld het geval is met de klacht dat de woning van belanghebbende niet in het beheersgebied van het waterschap zou liggen. Ook is van bepaalde klachten niet duidelijk wat deze behelzen, of wordt naar verkeerde stukken verwezen, zoals bij de klacht over de kosten. Het gaat om generieke klachten die deze gemachtigde sjabloonmatig in diverse zaken naar voren brengt, ook in zaken waar deze evident niet spelen, terwijl hij nalaat per zaak de toepassing daarvan te concretiseren. Deze wijze van procederen draagt het risico in zich dat een klacht niet wordt behandeld die in een concreet voorliggende zaak mogelijk – mits voldoende geconcretiseerd – met succes zou kunnen worden verdedigd. Dit is het rechtstreekse gevolg van de wijze van procederen door de gemachtigde en komt derhalve voor rekening van de belanghebbende namens wie hij optreedt.

Gelet op het onder 5.2 tot en met 5.7 overwogene komt het Hof tot de slotsom dat de aanslag waterschapsbelasting voor het jaar 2023 rechtmatig is opgelegd en dat geen reden bestaat deze te vernietigen.

In zijn bezwaarschrift heeft belanghebbende verzocht te worden gehoord. Volgens de heffingsambtenaar is de uitnodiging voor een op 29 april 2024 te houden hoorgesprek per gewone post naar het adres van de gemachtigde van belanghebbende gezonden. De brief is niet retour gekomen. Toen op 29 april 2024 namens belanghebbende niemand verscheen, is de heffingsambtenaar er vanuit gegaan dat geen behoefte meer bestond aan het gesprek en is daarna uitspraak op bezwaar gedaan, aldus nog steeds de heffingsambtenaar.

Anders dan de rechtbank, is het Hof van oordeel dat hiermee belanghebbendes hoorrecht is geschonden. Het gaat hier weliswaar niet om toezending van een besluit, waarvoor bepaalde bekendmakingsvereisten gelden, maar het had op de weg van de heffingsambtenaar gelegen om ofwel te zorgen voor (meer) zekerheid over het ontvangen van de uitnodiging voor het hoorgesprek, ofwel contact te zoeken met de gemachtigde nadat niemand voor het horen verscheen. Er kan onder deze omstandigheden niet rauwelijks van worden uitgegaan dat belanghebbende alsnog van het horen heeft afgezien. Er bestond in de bezwaarfase bovendien onduidelijkheid over de feiten en de daarover ingenomen standpunten, zodat belanghebbende door het niet horen is benadeeld.

Aangezien belanghebbendes hoorrecht is geschonden, zal het Hof de uitspraak op bezwaar vernietigen, met instandhouding van de rechtsgevolgen daarvan (uit het bovenstaande volgt immers dat deze uitspraak inhoudelijk juist was). Als gevolg daarvan heeft belanghebbende recht op vergoeding van het betaalde griffierecht en in beginsel ook op een proceskostenvergoeding. Het Hof zal een proceskostenvergoeding echter niet toekennen omdat daar bijzondere omstandigheden aan in de weg staan (vgl. HR 24 januari 2025, ECLI:NL:HR:2025:106).

Het Hof stelt voorop dat het hoorrecht belangrijke functies kan hebben in de bezwaarfase (Kamerstukken II 1988/89, 21 221, nr. 3, blz. 144-145):

Het Hof maakt uit de stukken van het geding op dat het (de gemachtigde van) belanghebbende echter helemaal niet te doen was om daadwerkelijk te worden gehoord. Dat maakt het Hof op uit de volgende omstandigheden. Er is na het verzoek om een hoorgesprek geen contact gezocht met de heffingsambtenaar, ook niet nadat via de uitspraak op bezwaar duidelijk werd dat de gemachtigde het hoorgesprek had gemist. Zowel bij de rechtbank als bij het Hof is geen gebruik gemaakt van het recht om op de zitting de zaak mondeling toe te lichten of een van de andere in 5.12 verwoorde doelen te dienen. Belanghebbendes gemachtigde verzoekt in deze procedure op geen enkel moment om alsnog te worden gehoord of om terugwijzing. Hij verzoekt slechts om vergoeding van proceskosten. Het in deze overweging beschreven gedrag en de onder 5.7 beschreven wijze van procederen, leiden het Hof tot de constatering dat het bij het horen om een louter formele klacht gaat. Een klacht die er enkel op is gericht om proceskostenvergoeding te verkrijgen. Indien louter formele klachten worden aangevoerd, die niet de rechtsbescherming (inclusief de in 5.12 verwoorde belangen) dienen maar worden aangevoerd met het enkele oogmerk om proceskostenvergoedingen te incasseren vormt dat een bijzondere omstandigheid die in de weg staat aan het vergoeden van proceskosten in dit geval.

Het hoger beroep is gegrond, evenals het beroep, uitsluitend vanwege de schending van het hoorrecht. De uitspraak op bezwaar wordt vernietigd, maar met instandhouding van de rechtsgevolgen. De aanslag waterschapsbelasting 2023 blijft in stand.