RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND
Bestuursrecht
zaaknummer: UTR 26/7446
uitspraak van de voorzieningenrechter van 18 september 2026 in de zaak tussen
[verzoeker] , uit [plaats] , verzoeker
[verzoekster] , uit [plaats] , verzoekster
(gemachtigde: mr. D. Schaap),
en
de minister van Buitenlandse Zaken,
(gemachtigde: mr. R. Geraerdts).
Inleiding
1. Deze uitspraak gaat over de buitenbehandelingstelling van de aanvraag van verzoeker en verzoekster om een laissez-passer voor [minderjarige] (hierna: het kind). Zij hebben de voorzieningenrechter verzocht om een voorlopige voorziening te treffen.
Verzoekers hebben een aanvraag ingediend voor een laissez-passer voor het kind. De minister heeft de aanvraag met het besluit van 1 juli 2026 niet in behandeling genomen. Verzoekers hebben hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.
De minister heeft een verweerschrift ingediend.
Op 17 september 2026 hebben verzoekers gereageerd op het verweerschrift.
In verband met de vereiste spoed doet de voorzieningenrechter op grond van artikel 8:83, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) uitspraak zonder zitting. Partijen hebben daarmee ingestemd.
Beoordeling door de voorzieningenrechter
2. De voorzieningenrechter wijst het verzoek toe. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.
Vooraf: is de partner van verzoeker belanghebbende bij het bestreden besluit?
3. Verzoeker heeft samen met zijn partner – verzoekster – een verzoek om voorlopige voorziening ingediend en verzocht om een laissez-passer af te geven aan het kind. De voorzieningenrechter is van oordeel dat verzoekster een belanghebbende is bij het bestreden besluit. Onder belanghebbende wordt verstaan: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken.1 Verzoekster is niet de biologische moeder van het kind omdat hij is verwekt door middel van een anonieme eicel-donor. Zij heeft echter wel met haar partner en de draagmoeder de Fertility Service Agreement en de Surrogacy Management Agreement ondertekend en zij is daarin als een van de beoogde ouders aangeduid. De draagmoeder heeft verzoekster ook aangewezen als een van de beoogde ouders in de Agreement to the making of a parental order in respect of my child en in andere documenten. De voorzieningenrechter gaat er op basis van deze overeenkomsten, waarin verzoekster is aangewezen als een van de beoogde ouders van het kind, vanuit dat verzoekster belanghebbende is bij deze procedure.
Is er sprake van een spoedeisend belang?
4. Het kind is op [geboortedatum] 2026 geboren uit [A] (hierna:de draagmoeder) in [geboorteplaats] , Nigeria. De draagmoeder heeft de Nigeriaanse nationaliteit. Verzoeker vraagt de voorzieningenrechter om te bepalen dat de minister een laissez-passer voor het kind dient af te geven zodat hij met hen naar Nederland kan reizen.
5. Een procedure bij de voorzieningenrechter is een spoedprocedure. Een voorlopige voorziening kan alleen worden getroffen als er een spoedeisend belang is, waardoor de beslissing op het bezwaar niet kan worden afgewacht.
6. Verzoekster verblijft momenteel in Nigeria en kan niet met het kind naar Nederland reizen zolang het kind geen reisdocument heeft. Verzoeker is eerder al naar Nederland teruggekeerd in verband met verplichtingen hier. Verzoekers voeren aan dat zij willen dat het kind zo snel mogelijk naar Nederland komt omdat hun leven zich daar afspeelt en zij daar een sociaal netwerk hebben. Verzoekster woont momenteel in een appartementencomplex in [plaats] wat kosten met zich meebrengt die zij in Nederland niet zouden hebben. Ook moet verzoekster zich op korte termijn weer fysiek melden op haar werk in Nederland om te voorkomen dat zij haar baan verliest. Daarnaast willen verzoekers graag de civiele procedure in Nederland starten om de geboorteakte te laten erkennen en het gezag te verkrijgen. Het gestelde spoedeisend belang wordt door de minister niet betwist. De voorzieningenrechter neemt het spoedeisend belang in deze zaak aan.Kan de voorzieningenrechter nu een inhoudelijk oordeel geven?
7. De voorzieningenrechter zal in deze zaak geen uitspraak doen over de rechtmatigheid van de buitenbehandelingstelling van de aanvraag om een laissez-passer voor het kind. Het verzoek om een voorlopige voorziening leent zich daar niet voor en het besluit raakt bovendien aan de civiele procedure die nog gevoerd moet worden. De voorzieningenrechter zal daarom volstaan met een belangenafweging. Het belang van verzoekers zal worden afgewogen tegenover het belang van de minister.Wiens belang weegt zwaarder?
8. Op grond van de Paspoortwet komen uitsluitend personen met de Nederlandse nationaliteit of met een Nederlands verblijfsrecht in aanmerking voor een Nederlands reisdocument, waaronder een laissez-passer.
9. Het belang van de minister is om uitvoering te geven aan de Paspoortwet. Het kind heeft niet de Nederlandse nationaliteit. Daarnaast is zijn geboorteakte nog niet door een Nederlandse civiele rechter erkend waardoor zijn identiteit en nationaliteit ook niet op basis daarvan kan worden vastgesteld. Op grond van de Paspoortwet kan de minister daarom geen laissez-passer afgeven voor het kind.
10. Tegenover het belang van de minister staat het belang van verzoekers. Verzoekers beschikken over de Nederlandse nationaliteit. Uit DNA-onderzoek van Verilabs/TMFI B.V. blijkt dat verzoeker de biologische vader van het kind is. Verzoeker heeft aangegeven in Nederland zo spoedig mogelijk de civiele procedure te starten omtrent het vaststellen van de geboortegegevens en de familierechtelijke betrekkingen.
11. Verzoekers hebben een Fertility Service Agreement gesloten met de draagmoeder. Daarin is onder andere opgenomen dat zij een kind zal dragen dat middels ivf tot stand is gekomen uit een zaadcel van verzoeker en een eicel van een (anonieme) donor. In de overeenkomst staat dat de draagmoeder afstand doet van alle ouderlijke rechten op het kind en erkent zij verzoekers als de enige en exclusieve wettelijke ouders. De draagmoeder heeft verzoekers ook een volmacht gegeven om het kind te erkennen. De draagmoeder heeft verder op 8 juni 2026 een verklaring afgelegd waarin zij een toelichting geeft over het draagmoederschapstraject en waarin zij afstand doet van al haar rechten over het kind. Ook heeft zij toestemming gegeven aan verzoekers om het kind naar Nederland te laten reizen.
12. Op basis van de overgelegde documenten heeft de voorzieningenrechter geen twijfel over de intentie van verzoekers en de draagmoeder dat het de bedoeling is dat verzoekers de juridische ouders van het kind worden en dat zij voor hem zullen zorgen en opvoeden.
13. Het recht van het kind is dat hij bij zijn ouders leeft en door hen wordt verzorgd en opgevoed. Gelet op de overeenkomsten die zijn gesloten met de draagmoeder, zijn verzoekers verantwoordelijk voor de zorg voor het kind.
13. De minister wijst er terecht op dat de biologische moeder van het kind vooralsnog onbekend is gelet op de anonieme eiceldonatie en dat dit in strijd is met het erkenningsregime van artikel 10:101 BW, omdat het kind het recht heeft om te weten van wie het afstamt. Verzoekers wijzen er in hun aanvullende reactie van 17 september 2026 echter wel op dat de identiteit van de eiceldonor bekend is bij de fertiliteitskliniek in Nigeria. Deze eiceldonatie laat onverlet dat uit DNA-onderzoek volgt dat verzoeker de biologische vader van het kind is en dat er voor de voorzieningenrechter op dit moment verder geen reden is om te twijfelen aan de zorgvuldigheid van het draagmoedertraject. Anders dan de minister in het verweerschrift stelt, staat op de geboorteakte van het kind wél de naam van de draagmoeder vermeld. De voorzieningenrechter vindt het niet uitgesloten dat – alles in overweging nemende – na het doorlopen van alle daarvoor benodigde procedures, vastgesteld zal worden dat het kind de Nederlandse nationaliteit heeft of zal krijgen. Daarnaast is het van zeer zwaarwegend belang dat verzoekers en het kind samen gezinsleven kunnen uitoefenen en dat dit plaatsvindt in het land waar verzoekers wonen. Verder is van belang dat verzoekster haar werk in Nederland spoedig kan hervatten. Om die reden zal de voorzieningenrechter het belang van verzoekers zwaarder laten wegen en het verzoek toewijzen.Conclusie en gevolgen
13. De voorzieningenrechter draagt de minister op om voor [minderjarige] , geboren op [geboortedatum] 2026 in [geboorteplaats] , Nigeria, zo snel mogelijk, maar uiterlijk binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden, een laissez-passer te verstrekken waarmee hij Nederland kan inreizen.
13. Omdat de voorzieningenrechter het verzoek toewijst moet verweerder het griffierecht aan verzoekers vergoeden. Verzoekers krijgen ook een vergoeding van hun proceskosten. De minister moet deze vergoeding betalen. De vergoeding is met toepassing van het Besluit proceskosten bestuursrecht als volgt berekend. Voor de rechtsbijstand door een gemachtigde krijgt verzoeker een vast bedrag per proceshandeling. De gemachtigde heeft het verzoekschrift ingediend. Elke proceshandeling heeft een waarde van € 934,-. De vergoeding bedraagt dan in totaal € 934,-.
Beslissing
De voorzieningenrechter:
- wijst het verzoek om voorlopige voorziening toe;
- draagt de minister op voor [minderjarige] , geboren op [geboortedatum] 2026 in [geboorteplaats] , Nigeria, zo snel mogelijk, maar uiterlijk binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden, een laissez-passer te verstrekken waarmee hij met de partner van verzoeker Nederland kan inreizen;
- bepaalt dat de minister het griffierecht van € 200,- aan verzoekers moet vergoeden;
- veroordeelt de minister tot betaling van € 934,- aan proceskosten aan verzoekers.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.J. Catsburg, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. B.L. Kosterman-Meijer, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 18 september 2026.
|
griffier |
voorzieningenrechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.