ECLI:NL:RBDHA:2026:29408

1.1.

In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiseres tegen de weigering van verweerder om schulden af te betalen.

1.2.

Met het primaire besluit van 17 mei 2023 heeft Sociale Banken Nederland (SBN), namens de Belastingdienst/Toeslagen, beslist op het verzoek van eiseres tot het overnemen van schulden. Met het bestreden besluit van 18 januari 2024 op het bezwaar van eiseres is verweerder bij dat besluit gebleven.

1.3.

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. Verweerder heeft daarop gereageerd met een verweerschrift.

1.4.

1.5.

Het beroep is op 26 juni 2025 nogmaals op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van verweerder. De rechtbank heeft het onderzoek op zitting geschorst om partijen in de gelegenheid te stellen een nadere reactie in te dienen op het resterende geschilpunt, te weten het beroep van eiseres op de hardheidsclausule. Partijen hebben gereageerd.

1.6.

De rechtbank heeft het beroep op 23 juni 2026 nog een keer op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van verweerder.

2.1.

Met het primaire besluit is beslist dat schulden geheel, gedeeltelijk of niet worden overgenomen. Bij dit besluit is een bijlage gevoegd met een omvangrijke schuldenlijst en de daaraan door SBN toegekende coderingen.

2.2.

Eiseres heeft bezwaar gemaakt tegen dit besluit en is daarbij ingegaan op acht specifieke schulden. Dit betreft de schulden bij:

- Cannock Chase Incasso inzake de gemeente Rotterdam € 165,60;

- Gemeente Amsterdam WPI debiteurenbeheer € 123,30;

- Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) € 37.080,76;

- [naam] € 1.040,-;

- Stichting Reinier de Graaf Groep (RdGG) € 173,56 ( [nummer 1] ), € 82,11 ( [nummer 2] ) en

€ 470,06 ( [nummer 3] );

- Intrum Nederland inzake T-mobile h.o.d.n. Ben € 2.263,37.

2.3.

2.4.

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit en verweerder heeft daarop gereageerd. De rechtbank zal daar in haar oordeel op ingaan.

3.1.

De rechtbank is van oordeel dat het wijzigingsbesluit van 3 september 2024 in de plaats is getreden van het bestreden besluit van 18 januari 2024. Het wijzigingsbesluit is terzake genoemde schuld een besluit als bedoeld in artikel 6:19 van de Awb. Het beroep heeft echter niet van rechtswege betrekking op dit wijzigingsbesluit, omdat eiseres daartegen geen gronden heeft aangevoerd en niet is gebleken dat partijen nog een belang hebben bij verdere beoordeling door de rechtbank.

4.1.

4.2.

Eiseres heeft op deze zitting meegedeeld dat zij niet meer betwist dat de schuld bij Cannock Chase Incasso inzake gemeente Rotterdam een publieke schuld is. De rechtbank overweegt dat verweerder het verzoek om compensatie van deze schuld terecht heeft afgewezen. Dit betreft namelijk een publieke schuld als bedoeld in hoofdstuk 3 van de Wht, waarvan het betreffende bestuursorgaan kwijtschelding kan verlenen, en niet een private schuld van eisers als bedoeld in hoofdstuk 4 van de Wht.

4.3.

Eiseres heeft in haar aanvullend beroepschrift van 6 januari 2025 haar gronden tegen het niet overnemen van de schuld bij de Gemeente Amsterdam WPI debiteurenbeheer ingetrokken. Ook dit blijft verder buiten beschouwing.

5.1.

Verweerder heeft zich op het standpunt gesteld dat de factuur [nummer 3] dateert van 9 augustus 2021 en dat daarin expliciet is vermeld dat betaling van het verschuldigde bedrag binnen 14 dagen moet plaatsvinden. De rechtbank volgt verweerder in het standpunt dat deze schuld dan ook niet opeisbaar kan zijn geweest vóór 1 juni 2021. Dat onderzoek en behandelingen vóór 1 juni 2021 hebben plaatsgevonden betekent, daargelaten de door eiseres gestelde verwevenheid met andere schulden bij RdGG, naar het oordeel van de rechtbank niet dat de betaling ook vóór 1 juni 2021 opeisbaar is geweest. Eiseres heeft geen andere documenten overgelegd, waaruit blijkt dat voor deze datum al sprake was van opeisbaarheid van deze schuld. De rechtbank verwijst in dit kader naar rechtspraak van de hoogste bestuursrechter in zaken als deze.³ In de betreffende uitspraak heeft de Afdeling verwezen naar een eerdere uitspraak, waarin is overwogen dat de in artikel 4.1. van de Wht neergelegde vereisten voor de overname van private schulden dwingend zijn geformuleerd. Alleen wanneer aan die vereisten is voldaan, komt de schuld voor overname in aanmerking. Dit is alleen anders wanneer aanleiding bestaat voor toepassing van de hardheidsclausule van artikel 9.1, tweede lid, van de Wht, indien toepassing van artikel 4.1. zou leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard.⁴ Het gaat in dit geval om artikel 4.1., tweede lid, van de Wht, waarin is bepaald dat alleen private schulden die zijn ontstaan na 31 december 2005 voor overname of betaling in aanmerking komen. Deze schulden moeten bovendien vóór 1 juni 2021 opeisbaar zijn geweest. Alleen op 1 juni 2021 openstaande betalingsachterstanden op geldschulden worden overgenomen, niet de toekomstige termijnen.⁵ Deze grond van eiseres slaagt niet.

6.1.

Eiseres wordt niet gevolgd in haar standpunt dat het enkele feit dat zij bezwaar heeft gemaakt tegen het primaire besluit maakt dat verweerder alle schulden in de bezwaarfase nogmaals zal moeten heroverwegen. Bij het primaire besluit is een lijst gevoegd met alle schulden waarop het besluit ziet en voorts een codelijst. De schulden op de lijst zijn voorzien van codes ter motivering van het besluit. De rechtbank overweegt dat daaruit niet volgt dat het primaire besluit niet met de daartoe benodigde zorgvuldigheid is voorbereid. De rechtbank benadrukt dat het op de weg van eiseres ligt om, wanneer zij het niet eens is met het besluit over het niet (geheel) overnemen van de diverse schulden, in bezwaar per schuld aan te geven waarom deze wel (geheel) voor vergoeding in aanmerking moet komen. De rechtbank volgt het standpunt van verweerder dat eiseres deze schulden niet expliciet in haar bezwaar aan de orde heeft gesteld. Dat de schuld bij Eneco, zoals eiseres heeft gesteld, is besproken tijdens de hoorzitting op 8 november 2023, is niet gebleken.

6.2.

Verweerder heeft in zijn verweerschrift van 23 augustus 2024 vermeld dat het gaat om de schulden bij

- Eneco Energie, afdeling Schuldbemiddeling, ref. [nummer 4] (afwijzing op grond van code 9 en 7);

- Syncasso Gerechtsdeurwaarders € 9.547,41 (afwijzing op grond van code 10);

- GGN Zilveren Kruis (ref. [nummer 5] ) € 1.176,77 (afgewezen op grond van code 10);

- GGN Zilveren Kruis (ref. [nummer 6] ) € 5.982,18 (afgewezen op grond van code 11).

6.3.

6.4.

De rechtbank is van oordeel dat het besluit van 1 mei 2023, voor zover het de schuld bij Syncasso betreft, een primair besluit is. De rechtbank ziet hierin aanleiding om het beroep, voor zover dit ziet op deze schuld, te verwijzen naar verweerder ter behandeling als bezwaar. Er bestaat geen aanleiding om het beroep terzake deze schuld als een rechtstreeks beroep aan te merken, omdat de standpunten van partijen over de schuld bij Eneco/Syncasso niet zijn uitgekristalliseerd. Het volgen van de bezwaarprocedure is daarom aangewezen. Nu de beroepsgronden van eiseres over deze schuld al in het bezit zijn van verweerder, zal de rechtbank dit niet opnieuw toezenden ter behandeling als bezwaar en volstaan met deze mededeling. De rechtbank laat deze schuld verder buiten beschouwing.

6.5.

Verweerder heeft in zijn verweerschrift van 23 augustus 2024 een toelichting gegeven op de twee schulden bij GGN Zilveren Kruis. De rechtbank overweegt dat verweerder bij de gedingstukken (als productie 37) het besluit van 1 mei 2023 - dat is verzonden aan eiseres - heeft overgelegd, met daarachter de lijst waarop onder meer is vermeld dat voor de schuld bij GGN Zilveren Kruis (ref. [nummer 5] ) € 1.167,77 wordt uitbetaald. Voorts heeft verweerder bij de gedingstukken (als productie 38) het besluit van 9 april 2024 - dat is verzonden aan eiseres - overgelegd, met daarachter de lijst waarop onder meer is vermeld dat voor de schuld bij GGN Zilveren Kruis (ref. [nummer 6] ) € 5.500,29 wordt uitbetaald. Eiseres heeft op de zitting van 5 september 2024 desgevraagd meegedeeld dat GGN heeft gezegd dat de betalingsachterstand volledig is betaald, dus is dat afgesloten. Eiseres weet alleen niet of er nog een dossier is waarin niet volledig is betaald. Zij stelt dat zij zelf geen besluiten heeft ontvangen. De rechtbank overweegt dat eiseres met de doorzending van de gedingstukken kennis heeft kunnen nemen van die besluiten. De stelling dat eiseres niet weet of er nog een openstaande schuld bij Zilveren Kruis is, is onvoldoende om dit te verwijzen naar verweerder ter behandeling als bezwaar. Het ligt op de weg van eiseres om zelf haar schulden, ook bij Zilveren Kruis, in kaart te brengen. De rechtbank stelt vast dat eiseres geen andere gronden heeft aangevoerd over deze schulden. Voorts heeft zij in haar aanvullend beroepschrift van 24 juli 2025 in haar overzicht van openstaande schulden niet vermeld dat er nog een schuld bij Zilveren Kruis openstaat. De rechtbank is niet gebleken dat partijen nog een belang hebben bij verdere beoordeling op dit punt en laat dit verder buiten beschouwing.

7.1.

7.2.

De rechtbank is van oordeel dat het besluit van 30 november 2023, voor zover het de schuld bij GGN Vestia betreft, een primair besluit is. De rechtbank ziet hierin aanleiding om het beroep, voor zover dit ziet op deze schuld, te verwijzen naar verweerder ter behandeling als bezwaar. Er bestaat geen aanleiding om het beroep over deze schuld als een rechtstreeks beroep aan te merken, omdat de standpunten van partijen over deze schuld niet zijn uitgekristalliseerd. Het volgen van de bezwaarprocedure is daarom aangewezen. Nu de beroepsgronden van eiseres over deze schuld al in het bezit zijn van verweerder, zal de rechtbank dit niet opnieuw toezenden ter behandeling als bezwaar en volstaan met deze mededeling. De rechtbank laat deze schuld verder buiten beschouwing.

8.1.

Verweerder heeft in zijn verweerschrift van 23 augustus 2024 toegelicht dat deze schuld in het primaire besluit is afgewezen op grond van code 5. Deze schuld voldoet niet aan de voorwaarde van artikel 4.1., derde lid, aanhef en onder b, van de Wht. De schuld die eiseres bij [naam] is aangegaan is een informele schuld. Om in aanmerking te komen voor overname geldt als voorwaarde dat een dergelijke schuld is vastgelegd in een notariële akte, die is verleden in de periode tussen 1 januari 2006 en 1 juni 2021 of blijkt uit een rechterlijke uitspraak als de daaraan voorafgaande ingebrekestelling of dagvaarding of het daaraan voorafgaande verzoek dateert van voor 1 juni 2021, waarbij geldt dat de zaak bij de rechtbank binnen een redelijke termijn na de dagtekening van de ingebrekestelling aanhangig moet zijn gemaakt. Verweerder heeft het standpunt ingenomen dat deze schuld in de betreffende periode niet is vervat in een notariële akte. Verweerder verwijst naar rechtspraak van de Afdeling⁸, waarin is aangegeven dat zich bijzondere situaties kunnen voordoen waarin het vasthouden aan de eis van een notariële akte als bewijs voor het bestaan van een informele schuld en daarover gemaakte betalingsafspraken zodanig onbillijk is dat de hardheidsclausule kan worden toegepast, bijvoorbeeld in het geval dat aan het bestaan van een informele schuld gelet op andere authentieke documenten redelijkerwijs niet valt te twijfelen. Verweerder is niet gebleken van andere authentieke documenten waaraan redelijkerwijs niet getwijfeld kan worden. Eiseres heeft wat correspondentie van na de referteperiode en een bankafschrift overgelegd. Zij heeft geen authentieke documenten overgelegd waaruit de schuld, bindende afspraken over de aflossing daarvan en de opeisbaarheid kan blijken. Ook voldoet de schuld niet aan de voorwaarde van artikel 4.1., tweede lid, aanhef en onder b, van de Wht. Een hoofdsom van een lening kan pas opeisbaar worden als dit in de voorwaarden van de lening is afgesproken en deze hoofdsom daadwerkelijk wordt opgeëist.

8.2.

Niet in geschil is dat de informele schuld niet was vastgelegd in een notariële akte of bleek uit een rechterlijke uitspraak. De rechtbank overweegt dat de eis van de notariële akte als bewijs van het bestaan van een informele schuld en van betalingsafspraken dwingend volgt uit de Wht. Als daaraan niet is voldaan, dan kan de schuld niet worden overgenomen. De Afdeling heeft daarover eerder geoordeeld dat deze eis door verweerder mocht worden gesteld.⁹ Ook volgt uit uitspraken van de Afdeling dat in een bijzondere situatie met toepassing van de hardheidsclausule een uitzondering gemaakt kan worden voor een schuld.¹⁰ Het moet dan gaan om een situatie waarin, gelet op andere authentieke documenten, aan het bestaan van een informele schuld en daarover gemaakte betalingsafspraken redelijkerwijs niet valt te twijfelen. Eiseres heeft op meerdere momenten beschreven dat en hoe deze informele schuld is ontstaan in 2018. Er is een e-mail van [naam] van 7 april 2023, met een kopie van een bankafschrift van 28 april 2017, waarin is vermeld dat op 11 april 2017 € 500,- en op 12 april 2017 € 120,- is overgeboekt naar eiseres, zonder een beschrijving. Verder is er een screenshot van een chatbericht, waarin de afzender zegt een aantal maanden de rente en het bedrag van € 500,- te hebben betaald. De afzender neemt genoegen met € 1.040,-. Dit bericht is ongedateerd, er is gelakt en de afzender is niet bekend. De rechtbank overweegt dat niet gebleken is van stukken, waarin betalingsafspraken tussen partijen zijn gemaakt en bepalingen zijn opgenomen over de opeisbaarheid van de schuld. Wat nu voorligt, ook in samenhang bezien, is onvoldoende voor de conclusie dat verweerder met toepassing van de hardheidsclausule een uitzondering had moeten maken en deze schuld alsnog had moeten overnemen. Deze grond slaagt niet.

9.1.

In de Wht is in artikel 9.1, tweede lid, aanhef en onder a, een hardheidsclausule opgenomen, op grond waarvan verweerder kan afwijken van onder meer artikel 4.1, voor zover de toepassing daarvan zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard.

9.2.

Zoals de Afdeling heeft overwogen in haar uitspraak van 12 februari 2025, ECLI:NL:RVS:2025:456, kan de hardheidsclausule worden toegepast in bijzondere situaties, waarbij toepassing van de bepaling zelf gelet op de ratio ervan onbillijk uitpakt of wanneer sprake is van schrijnende omstandigheden waardoor toepassing van de wettelijke bepaling achterwege moet blijven. Of het daarbij gaat om een situatie die door de wetgever in algemene zin is of kan zijn voorzien, is daarbij niet van doorslaggevend belang. Bij schrijnende omstandigheden kan bijvoorbeeld worden gedacht aan serieuze en structurele financiële nood, aan ernstige medische omstandigheden, of aan andere ontwrichtende persoonlijke omstandigheden. Daarbij gaat het niet zozeer om omstandigheden die zich hebben voorgedaan in de periode waarin de toeslagaffaire zich voltrok en die vanzelfsprekend in veel gevallen schrijnend zijn geweest en tot schade kunnen leiden en ook vaak hebben geleid en waarvoor de herstelmaatregelen uit de Wht beogen een oplossing te bieden. Het moet gaan om actuele omstandigheden die samenhangen met (de gevolgen van) een weigering om de schulden over te nemen of te compenseren. Met het toepassen van de hardheidsclausule wordt een uitzondering gemaakt op de gebruikelijke toepassing van de regel. Dat betekent dat degene die er een beroep op doet, in ieder geval inzichtelijk moet maken waar de bijzonderheid of schrijnendheid in zijn of haar situatie uit bestaat, en dit zo concreet mogelijk dient te onderbouwen.

9.3.

Eiseres heeft een budgetplan van een bewindvoerder ingezonden. Verweerder heeft hieruit afgeleid dat het totaalbedrag aan maandelijkse afschrijvingen € 2.065,70 bedraagt. De kosten voor streamingsdiensten en uitgaven in verband met twee auto’s (waaronder aflossing, verzekering en motorrijtuigenbelasting) acht verweerder voor de beoordeling van de draagkracht niet relevant. Dit zijn geen noodzakelijke kosten. Voorts komt verweerder uit op een totaal maandelijks inkomen van € 7.548,88, maar merkt daarbij wel op dat er geen salarisspecificaties zijn ingezonden. Daarmee bedraagt de bestedingsruimte van eiseres € 5.483,18. De kosten voor kinderopvang zijn onvoldoende inzichtelijk gemaakt en verweerder schat in dat er een eigen bijdrage van € 963,- per maand is, waardoor een maandelijkse bestedingsruimte resteert van € 4.520,-. Eiseres heeft ook een schuldenlijst overgelegd, maar deze is niet met onderliggende stukken onderbouwd. Voor verweerder is het niet duidelijk of alle opgevoerde schulden nog openstaan, hoe deze zijn ontstaan ondanks het relatief hoge inkomen van eiseres, en of daarop aflossingen plaatsvinden. Uit het budgetplan blijkt verder dat eiseres maandelijks € 200,- kan sparen. Voorts heeft eiseres begeleiding vanuit de Brede Ondersteuning van de gemeente, gericht op meerdere leefgebieden, waaronder huisvesting en financiën. Verweerder stelt zich op het standpunt dat eiseres niet inzichtelijk heeft gemaakt dat eiseres, zonder overname van schulden, in een acute financiële noodsituatie zal belanden.

9.4.

Eiseres heeft op 14 juni 2026 een nadere toelichting met bijlagen van de schuldhulpverlening ingezonden. Zij zegt dat zij sinds 4 juni 2026 is toegelaten tot de gemeentelijke schuldhulpverlening, vanwege een totale schuldenlast van € 39.681,-. Voor diverse schulden lopen inmiddels betalingsregelingen, ongeveer in totaal € 1.500,-. De maandelijkse inkomsten inclusief toeslagen bedragen € 10.732,99 en de maandelijkse uitgaven € 10.884,77, waardoor zij maandelijks € 151,78 tekortkomt. Eiseres is voorts toegelaten tot de voedselbank.

9.5.

Verweerder heeft op de zitting van 23 juni 2026 erop gewezen dat uit het overzicht van de schuldhulpverlening blijkt dat er voor € 1.075,33 aan betalingsregelingen loopt en niet € 1.500,-. Verweerder gaat uit van € 1.075,33. Voorts is er een persoonlijke lening vermeld van ongeveer € 1.311,- met een betalingsregeling van € 446,79 per maand, waardoor die schuld over drie maanden zal vervallen en dan is dat bedrag maandelijks besteedbaar. Verweerder ziet ook een paar andere schulden die binnen korte tijd worden afgelost. Eiseres heeft over het verschil in het bedrag aan betalingsregelingen gesteld dat het bedrag van € 1.500,- een schatting was van de schuldhulpverlening. Haar maandelijkse tekort is in werkelijkheid meer dan € 500,-. Bovendien zijn er schulden die niet in het overzicht zijn opgenomen. Zo zijn er de schulden bij de Belastingdienst in verband met de motorrijtuigenbelasting, in totaal hoger dan € 100.000,-. Daarvoor heeft zij een tijdelijke betalingsregeling voor zes maanden, met € 20,- per maand. Na die periode moet zij meer aflossen. Dat geldt ook voor andere schulden. Er waren meerdere auto’s, die zijn inmiddels verkocht. Er staat nog een kenteken van een motorfiets op naam van eiseres en er loopt een gerechtelijke procedure om dat kenteken op naam van haar ex-partner te krijgen. Verder zijn er toeslagen die eiseres moet terugbetalen. Ook staan de schulden bij de Gemeente Amsterdam WPI debiteurenbeheer, RdGG, [naam] , Hof Wonen en Eneco niet op de lijst. Het overzicht is volgens eiseres niet compleet. Verweerder heeft zich op de zitting op het standpunt gesteld dat ook tijdens de zitting niet alles duidelijk is geworden. Aan de stukken die er nu liggen wordt op zich niet getwijfeld, maar er zijn geen onderliggende stukken overgelegd. Van de motorrijtuigenschuld is al gezegd dat geen rekening wordt gehouden met meerdere auto’s. De persoonlijke omstandigheden die eiseres naar voren heeft gebracht zijn betrokken bij de beoordeling, maar het directe verband tussen de omstandigheden en de schulden wordt niet gezien. Het gaat er juist om dat het niet overnemen van de schuld zal leiden tot een ontwrichtende situatie.

9.6.