ECLI:NL:RBDHA:2026:27644

2.1

Met het bestreden besluit van 17 juni 2026 heeft het college verzoekster een last onder dwangsom opgelegd. Verzoekers hebben hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.

2.2.

De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 8 september 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigden van verzoekers, vergezeld door [naam 1] en de gemachtigde van het college, vergezeld door [naam 2] en [naam 3].

3.1.

Verzoekers hebben op 9 maart 2026 een noodplan ingediend. Op 13 maart 2026 heeft een toezichthouder van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) een administratieve controle uitgevoerd. Met de brief van 26 maart 2026 is aan verzoekster [verzoeker 1] B.V. het voornemen kenbaar gemaakt om een last onder dwangsom op te leggen. Omdat het noodplan van 9 maart 2026 nog niet compleet is en nader moet worden uitgewerkt worden onvoldoende maatregelen en voorzieningen getroffen om bij een optredende calamiteit risico's voor de veiligheid en gezondheid van personen in de directe omgeving van het EOS te voorkomen dan wel zoveel mogelijk te beperken. Daarmee handelt verzoekster in strijd met de artikelen 22.41, 22.42 en 22.44, eerste lid en tweede lid, aanhef en onder b en e, van het omgevingsplan. Verzoekster kan aan de last voldoen door alsnog een toereikend noodplan in te dienen, waarbij rekening wordt gehouden met de in die voorgenomen last weergegeven herstelmaatregelen. Met de brief van 8 april 2026 hebben verzoekers hun zienswijze daaromtrent kenbaar gemaakt.

3.2.

Verzoekers hebben op 1 mei 2026 een aangepast noodplan, gedateerd 23 april 2026, ingediend. Met het bestreden besluit heeft het college verzoekster [verzoeker 1] B.V. een last onder dwangsom opgelegd. Het aangepast noodplan van 23 april 2026 is niet toereikend zodat verzoekster nog steeds onvoldoende maatregelen en voorzieningen heeft getroffen om bij een optredende calamiteit risico's voor de veiligheid en gezondheid van personen in de directe omgeving van het EOS te voorkomen dan wel zoveel mogelijk te beperken. De last wordt opgelegd om binnen acht weken te voldoen aan de artikelen 22.41, 22.42 en 22.44, eerste en tweede lid, aanhef en onder b en e, van het omgevingsplan door een toereikend noodplan in te dienen, waarbij rekening wordt gehouden met de in de last vermelde herstelmaatregelen. Als verzoekster daaraan niet voldoet moet zij het EOS buiten bedrijf stellen. Daartoe dient zij de energiedragers (modules) van het EOS te laten verwijderen en af te voeren. Indien verzoekster niet voldoet aan deze last moet zij een dwangsom betalen van € 10.000,- per week met een maximum van € 50.000,-.

4. De voorzieningenrechter treft op grond van artikel 8:81, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) alleen een voorlopige voorziening als "onverwijlde spoed" dat vereist. Daarvan is onder meer sprake als zonder het treffen van een voorlopige voorziening sprake is van onomkeerbare gevolgen die met zich meebrengen dat de uitkomst van de bezwaarprocedure niet kan worden afgewacht.

5. Het college heeft ter zitting toegelicht dat de in de overwegingen van het besluit genoemde begunstigingstermijn tot 1 september 2026 geldt. Daarnaast is op de zitting gebleken dat tot nu toe nog geen dwangsommen zijn verbeurd en dat een controle is voorzien op 15 september 2026

6. Verzoekers stellen dat het verwijderen en afvoeren van de energiedragers, waartoe de last onder meer strekt, onomkeerbaar is. Het energieopslagsysteem kan daarna niet meer in gebruik worden genomen, omdat de energiedragers vernietigd moeten worden, wat betekent dat deze moet worden afgeschreven. De financiële impact daarvan is zeer groot. Daar komt nog bij dat verzoekers de inkomsten mislopen die de batterijen opleveren. Verder kunnen klanten niet meer worden bediend en kan deze EOS geen bijdrage meer leveren aan de stroomvoorziening en balanshandhaving van het elektriciteitsnet. Gelet hierop hebben verzoekers naar het oordeel van voorzieningenrechter voldoende spoedeisend belang bij de gevraagde voorlopige voorziening.

7. Op grond van artikel 5.1, eerste lid, onder a, van de Omgevingswet is het verboden om zonder omgevingsvergunning een omgevingsplanactiviteit te verrichten.

a. een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het is verboden deze zonder omgevingsvergunning te verrichten en die niet in strijd is met het omgevingsplan; b. een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het is verboden deze zonder omgevingsvergunning te verrichten en die in strijd is met het omgevingsplan, of

c. een andere activiteit die in strijd is met het omgevingsplan.

1. het waarborgen van de veiligheid;

2. het beschermen van de gezondheid; en

3. het beschermen van het milieu, waaronder (…..).

a. alle maatregelen te treffen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden

gevraagd om die gevolgen te voorkomen;

b. voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen: die gevolgen zoveel

mogelijk te beperken of ongedaan te maken; en

c. als die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt: die activiteit

8. Verzoekers voeren aan dat de last ten onrechte aan [verzoeker 1] B.V. is opgelegd, omdat zij niet de overtreder is en niets met het EOS te maken heeft. Het is volgens verzoekers een afzonderlijke B.V. die energie inkoopt.

9. Uit het noodplan van 4 maart 2026 blijkt weliswaar dat [verzoeker 2] B.V. het EOS heeft geplaatst en daarvan de eigenaar is, maar nu verzoekers geen uittreksel uit het handelsregister van de Kamer van Koophandel hebben overgelegd, hebben zij naar het oordeel van de voorzieningenrechter onvoldoende aangetoond dat [verzoeker 1] B.V. niet als overtreder kan worden aangemerkt. Deze grond slaagt daarom niet.

10. Verzoekers voeren verder aan dat de zorgplicht niet kan dienen als grondslag voor het eisen van een noodplan wegens het afwijken van de PGS 37-1 richtlijn, nu die richtlijn in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) nog niet van toepassing is verklaard en geen BBT is. Voor zover dat wel mogelijk is is overtreding van de zorgplicht niet aan de orde. Uit de toelichting op artikel 22.44 van het omgevingsplan volgt dat handhavend optreden alleen mogelijk is bij evidente overtredingen van de zorgplicht, waarvan sprake is als onmiskenbaar in strijd is gehandeld met de zorgplicht. Er geldt een hoge drempel om handhavend op te treden op grond van de zorgplicht. Daarvan is in dit geval geen sprake. Er is een noodplan ingediend en in werking dat herhaaldelijk is aangepast en dat voldoet aan de zorgplicht. In de last wordt niet gemotiveerd waarom dat niet het geval zou zijn. Bovendien is het eisen van een noodplan geen rechtens afdwingbare verplichting en is de opgelegde last rechtsonzeker, omdat deze zodanig onduidelijk en onbepaald is geformuleerd dat verzoekers niet weten welke concrete handelingen zij moeten verrichten om te voorkomen dat dwangsommen worden verbeurd. Het is niet voldoende duidelijk wanneer een noodplan “toereikend” is. De “herstelmaatregelen” versterken die rechtsonzekerheid alleen maar. Verzoekers vinden, gelet hierop, dat de last om de energiedragers (modules) van het EOS te verwijderen en af te voeren, gelet op de onomkeerbare gevolgen en financiële schade, onevenredig is. Verzoekers hebben aangeboden om als tussenoplossing de EOS uit te schakelen en volledig te ontladen, hetgeen zij ook al hebben gedaan, waardoor eventuele restrisico’s op incidenten aanzienlijk worden verkleind. Het college heeft op dit voorstel niet gereageerd.

11. De stelling van verzoekers dat de zorgplicht niet kan dienen als grondslag voor het eisen van een noodplan wegens het afwijken van de PGS 37-1 richtlijn en, zo ja, of het noodplan wel of niet aan die richtlijn voldoet leent zich naar het oordeel van de voorzieningenrechter niet voor beantwoording in een voorlopige voorzieningenprocedure, omdat daarvoor nader onderzoek nodig is. Dit neemt niet weg dat het naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter op zich niet uitgesloten is dat op grond van de specifieke zorgplicht een toereikend noodplan als passende (preventieve) maatregelen als bedoeld in de artikel 22.44, lid 2, onder b en e kan worden geëist. Indien dat ontbreekt, dan kan daartegen in beginsel handhavend worden opgetreden.

12. In de toelichting bij artikel 22.44 van het omgevingsplan is het volgend opgenomen:

“Tegen een overtreding van de specifieke zorgplicht kan handhavend worden opgetreden. Handhavend optreden ligt voor de hand bij evidente overtredingen van de specifieke zorgplicht. Daarvan is sprake in situaties waarin het handelen of nalaten van degene die de activiteit verricht, onmiskenbaar in strijd is met de specifieke zorgplicht. Er kunnen ook situaties aan de orde zijn waarin niet direct duidelijk is of van onmiskenbare strijd sprake is. Het bevoegd gezag zal dan een keuze moeten maken tussen een handhavingstraject of het eerst verduidelijken wat de specifieke zorgplicht inhoudt. Die verduidelijking kan in de vorm van het stellen van een maatwerkvoorschrift (zie het navolgende artikel) maar dat hoeft niet. Ook wanneer het bevoegd gezag degene die de activiteit verricht mondeling of schriftelijk informeert over wat er in een concreet geval onder de specifieke zorgplicht moet worden verstaan, is het voor diegene na ontvangst van die informatie duidelijk wat er verwacht wordt. Als daar geen gevolg aan wordt gegeven, is er sprake van onmiskenbare strijd met de specifieke zorgplicht. Een uitgebreidere uiteenzetting van de mogelijkheden om handhavend op te treden tegen overtredingen van de specifieke zorgplicht is opgenomen in de nota van toelichting bij het Bal.”

13. Gelet op deze passage en de nota van toelichting bij het Bal² waar naar wordt verwezen kan handhavend optreden op grond van een specifieke zorgplicht van de artikelen 22.42 en 22.44 alleen als het handelen of nalaten onmiskenbaar in strijd is met de met die zorgplicht. Als niet direct duidelijk is of van onmiskenbare strijd sprake is en het bestuursorgaan ervoor kiest, zoals in dit geval, die verduidelijking niet in de vorm van een maatwerkvoorschrift te geven, dan zal het bestuursorgaan eerst duidelijk moeten maken wat er in een concreet geval onder de specifieke zorgplicht moet worden verstaan, alvorens handhavend kan worden opgetreden. Directe handhaving van het overtreden van de specifieke zorgplicht is niet gerechtvaardigd als diegene redelijkerwijs niet kon weten wat in het concrete geval een goede invulling is van de specifieke zorgplicht. Bij een evenwichtige toepassing van de specifieke zorgplicht en met het oog op het rechtszekerheidsbeginsel hoort in ieder geval dat redelijkerwijs te voorzien moet zijn wat de specifieke zorgplicht in een concreet geval inhoudt.

14. Het voorgaand betekent dat handhaving wegens het ontbreken van een toereikend noodplan pas mogelijk is als het op 1 mei 2026 ingediende noodplan onmiskenbaar in strijd is met de zorgplicht en als duidelijk aan verzoekers is aangegeven welke tekortkomingen daaraan kleven en welke concrete verbeteringen nodig zijn wil wél sprake zijn van een toereikend noodplan. Nu het gaat om handhaving op grond van het niet treffen van voldoende passende (preventieve) maatregelen als bedoeld in artikel 22.44, tweede lid, onder b en e, van het omgevingsplan, zal zo concreet mogelijk moeten worden aangegeven welke passende maatregelen in het noodplan ontbreken/ontoereikend zijn en welke aanpassingen nodig zijn.

15. Uit de last blijkt dat het college het noodplan pas toereikend acht als bij de verdere uitwerking rekening wordt gehouden met de onder het kopje “herstelmaatregelen” vermelde aandachtspunten en opmerkingen. De voorzieningenrechter kan verzoekers volgen in hun stelling dat een aantal van die opmerkingen zijn geformuleerd als adviezen, bijvoorbeeld om een afschakelbare ventilatie te installeren. Het advies om naast het verbeteren van het noodplan de EOS te verplaatsen of te vervangen kan niet als een herstelmaatregel ten aanzien van het noodplan worden gezien. Verder wordt bij een aantal thema’s slechts aangegeven dat een voldoende onderbouwing ontbreekt en/of een nadere of volledige onderbouwing of nodig is (zoals ten aanzien van de mechanische ventilatiecapaciteit en de bijdrage van het cameratoezicht aan het beheersen van restrisico), zonder dat voldoende duidelijk is waarom dat nodig is en welke eisen daaraan worden gesteld. Naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter moet worden betwijfeld of de last op deze onderdelen aan de in rechtsoverwegingen 13 en 14 omschreven maatstaven voldoet dat voldoende duidelijk moet zijn welke concrete aanpassingen verbeteringen nodig zijn wil wél sprake zijn van een toereikend noodplan. De voorzieningenrechter ziet enkel hierin geen aanleiding thans reeds te oordelen dat de last in bezwaar geen stand zal kunnen houden. Wél zal het college in de heroverweging in bezwaar het nader moeten bezien of en motiveren dat de last voldoet aan die maatstaven.

16. Verzoekers hebben verder gemotiveerd betoogd dat het op 1 mei 2026 ingediende noodplan wel toereikend is en voldoet aan de PSG 37-1 Richtlijn, voor zover al van toepassing, en aan de specifieke zorgplicht. Het college zal ook daar in het kader van de heroverweging in bezwaar een gemotiveerd standpunt over moeten innemen en bezien of de last, al dan niet in aangepaste vorm in stand kan blijven.

17. Gelet op het voorgaande kleven er aan de last wel een aantal gebreken, maar kan de voorzieningenrechter thans niet tot het voorlopig oordeel komen dat de last in bezwaar geen stand zal kunnen houden. De voorzieningenrechter ziet dan ook geen aanleiding om het bestreden besluit geheel te schorsen. De voorzieningenrechter acht de opgelegde last voor, zover deze strekt tot het verwijderen en afvoeren van de energiedragers van het EOS, gelet op de onomkeerbare gevolgen, in ieder geval op dit moment wel te verstrekkend. Hij betrekt daarbij dat er immers inmiddels naar aanleiding van de last een nader aangepast noodplan gedateerd 11 augustus 2026 is aangeleverd. De gemachtigde van het college heeft op de zitting aangeven dat niet valt uit te sluiten dat dit noodplan hangende de bezwaarprocedure nog verder kan worden aangepast zodat er uiteindelijk mee kan worden ingestemd.

18. Op grond van de stukken en de reactie van het college ter zitting is voldoende gebleken dat de door verzoekers aangeboden en ook reeds uitgevoerde tijdelijke oplossing, om het EOS uit te schakelen en te ontladen in afwachting van een beslissing op bezwaar aanzienlijk minder risico voor de omgeving met zich mee brengt dan de situatie waarin het EOS in gebruik was. De voorzieningenrechter acht dit daarom een voldoende maatregel voor de duur van de bezwaarprocedure.