ECLI:NL:RBAMS:2026:9927

De uitvaardigende justitiële autoriteit heeft een deel van de strafbare feiten aangewezen als een zogenoemd lijstfeit, dat in Nederland in de lijst van bijlage 1 bij de OLW staat vermeld, te weten:

ontvoering, wederrechtelijke vrijheidsberoving en gijzeling.

Uit het EAB volgt dat voor dit feit naar het recht van Polen een vrijheidsstraf van minstens drie jaren kan worden opgelegd.

Dit betekent dat de rechtbank geen onderzoek doet naar de vraag of het feit ook naar Nederlands recht strafbaar is.

De uitvaardigende justitiële autoriteit heeft het overige deel van de strafbare feiten niet aangeduid als lijstfeiten. Overlevering kan in dat geval worden toegestaan, als – kort gezegd – voldaan is aan de vereisten dat voor de feiten een vrijheidsstraf van ten minste vier maanden is opgelegd aan de opgeëiste persoon en de feiten ook naar Nederlands recht strafbaar zijn.⁴

De rechtbank stelt vast dat hieraan is voldaan.

De feiten leveren naar Nederlands recht op:

telkens: bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht;

telkens: mishandeling;

bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht, meermalen gepleegd;

opzettelijk iemand wederrechtelijk van de vrijheid beroven;

opzettelijk handelen in strijd met het in artikel 3 onder C van de Opiumwet gegeven verbod.

De rechtbank heeft eerder vastgesteld dat, vanwege structurele of fundamentele gebreken in de Poolse rechtsorde, in Polen een algemeen reëel gevaar bestaat van schending van het grondrecht op een eerlijk proces voor een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat vooraf bij wet is ingesteld.⁵ Het is aan de opgeëiste persoon om omstandigheden aan te voeren en aan te tonen waaruit blijkt dat hij dit gevaar ook daadwerkelijk loopt.

Omdat de opgeëiste persoon geen elementen heeft aangevoerd waaruit blijkt dat die structurele of fundamentele gebreken een concrete invloed hebben gehad op de behandeling van zijn strafzaak, is niet aangetoond dat sprake is van een individueel reëel gevaar van schending van het grondrecht op een eerlijk proces voor een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat vooraf bij wet is ingesteld.⁶

Het standpunt van de raadsman

De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat de behandeling van de zaak moet worden aangehouden om nadere vragen te stellen aan de Poolse autoriteiten. Momenteel is geen informatie beschikbaar waar de opgeëiste persoon na overlevering zal worden gedetineerd. Die informatie is wel nodig indachtig de richtlijn Rec. EU 2023, 681, 8-12-2022 Publicatieblad van de EU, nr L 86/44, aldus de verdediging. Op grond van deze richtlijn moet door de lidstaten kunnen worden getoetst of in de detentie-instelling waar de opgeëiste persoon zal worden gedetineerd de sociale resocialisatie het beste kan plaatsvinden. Ook kan zo worden bezien of geen sprake is van een onmenselijke of vernederende behandeling in die detentie-instelling.

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat artikel 11 OLW niet aan overlevering in de weg staat. In het arrest van 5 april 2016 (ECLI:EU:C:2016:198, Aranyosi en Căldăraru, punt 78) heeft het Hof van Justitie vooropgesteld dat het beginsel van wederzijds vertrouwen vereist dat elk van de lidstaten, behoudens uitzonderlijke omstandigheden, ervan uitgaat dat alle andere lidstaten het Unierecht en, meer in het bijzonder, de door dat recht erkende grondrechten in acht nemen.

Dergelijke uitzonderlijke omstandigheden doen zich voor indien de uitvoerende rechterlijke autoriteit bewijzen heeft dat er in het algemeen een reëel gevaar bestaat dat personen die in de uitvaardigende lidstaat zijn gedetineerd onmenselijk of vernederend worden behandeld. In dat geval moet zij beoordelen of dit gevaar in geval van overlevering voor de opgeëiste persoon aanwezig is. Bij haar oordeel of sprake is van een reëel gevaar moet zij zich allereerst baseren op objectieve, betrouwbare, nauwkeurige en naar behoren bijgewerkte gegevens over de detentieomstandigheden die heersen in de uitvaardigende lidstaat en die kunnen duiden op gebreken die hetzij structureel of fundamenteel zijn, hetzij bepaalde groepen van personen raken, hetzij bepaalde detentiecentra betreffen. Als de rechtbank heeft vastgesteld dat er in het algemeen een reëel gevaar bestaat dat personen die in de uitvaardigende lidstaat zijn gedetineerd onmenselijk of vernederend worden behandeld, dient de rechtbank te beoordelen of de opgeëiste persoon in het geval van overlevering daadwerkelijk zo een gevaar zal lopen.

Door de rechtbank is reeds eerder geoordeeld dat het CPT-rapport van 22 februari 2024 geen gegevens bevat die duiden op een reëel gevaar dat personen - zoals de opgeëiste persoon - die in Polen een gevangenisstraf moeten ondergaan, onmenselijk of vernederend worden behandeld zoals bedoeld in artikel 4 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Gelet op het voorgaande wordt niet toegekomen aan de vraag of voor deze opgeëiste persoon na zijn overlevering een reëel gevaar van onmenselijke behandeling in detentie bestaat. Gelet hierop bestaat geen aanleiding om vragen te stellen aan de uitvaardigende justitiële autoriteit over de plaats waar en de omstandigheden waaronder de opgeëiste persoon naar verwachting zal worden gedetineerd. Ook is dergelijke informatie niet vereist voor andere te nemen beslissingen in deze overleveringsprocedure.

Oordeel van de rechtbank

De rechtbank stelt vast dat de “richtlijn” waarnaar door de raadsman is verwezen, geen richtlijn maar een aanbeveling⁷ betreft. De rechtbank overweegt dat de aanbeveling geen rechtstreekse werking heeft, zodat het lidstaten niet direct verplicht om te onderzoeken of aan deze aanbeveling is voldaan. De aanbeveling biedt in het kader van de overleveringsprocedure dan ook geen grondslag of verplichting om hierover navraag te doen bij de uitvaardigende justitiële autoriteit.

Geplaatst in het kader van artikel 11 OLW, komt de vraag waar de opgeëiste persoon na overlevering zal worden geplaatst pas aan de orde indien een algemeen en reëel gevaar bestaat dat personen die in de uitvaardigende lidstaat zijn gedetineerd onmenselijk of vernederend worden behandeld, zoals bedoeld in artikel 4 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. De rechtbank merkt op, onder verwijzing naar haar eerdere uitspraken van onder meer 8 mei 2025,⁸ dat door haar reeds is geoordeeld dat het CPT-rapport van 22 februari 2024 geen gegevens bevat die duiden op een reëel gevaar dat personen die in Polen een gevangenisstraf moeten ondergaan - zoals de opgeëiste persoon -, onmenselijk of vernederend worden behandeld zoals bedoeld in artikel 4 van het Handvest. De rechtbank beschikt ook overigens niet over dergelijke gegevens. De rechtbank verwerpt het verweer en ziet geen aanleiding om hierover nadere vragen aan de Poolse autoriteiten te stellen.