ECLI:NL:GHDHA:2026:2940

Na het tussenarrest van 30 september 2025 (hierna: het tussenarrest) hebben partijen op de rol van 2 december 2025 de volgende stukken ingediend:

- Marlow c.s. en de Charterers elk een akte houdende uitlating;

- ITF c.s. een akte uitlating prejudiciële vragen, tevens houdende (i) verzoek heroverweging bindende eindbeslissingen en (ii) voorwaardelijk verzoek tot openstelling van tussentijds cassatieberoep (met producties).

ETUC heeft een incidentele conclusie tot voeging (artikel 217 Rv) met vier bijlagen ingediend. Marlow c.s. en de Charterers hebben elk gereageerd bij conclusie van antwoord en ITF c.s. bij memorie van antwoord. Aansluitend is een schriftelijk pleidooi gehouden: ETUC, Marlow c.s., de Charterers en ITF c.s. hebben elk voor zich een schriftelijke toelichting ingediend, met daarin ook een reactie op de (onderling gewisselde) schriftelijke toelichting van de anderen. Aansluitend is arrest gevraagd in het voegingsincident.

De Nederlandse rechter is op grond van artikel 8, aanhef en onder 2, Brussel I bis-Verordening bevoegd om kennis te nemen van de vordering tot voeging.

Voor een (geslaagde) vordering tot voeging is nodig dat degene die zich wil voegen in een tussen andere partijen aanhangig geding daarbij belang heeft (artikel 217 Rv). Voor het aannemen van een zodanig belang is voldoende dat de partij die voeging vordert nadelige gevolgen kan ondervinden van een uitkomst van de procedure die ongunstig is voor de partij aan wier zijde zij zich wenst te voegen. Onder nadelige gevolgen zijn in dit verband te verstaan de feitelijke of juridische gevolgen die de toe- dan wel afwijzing van de in die procedure ingestelde vordering of het gezag van gewijsde van in de uitspraak in die procedure gegeven eindbeslissingen zal kunnen hebben voor degene die de voeging vordert.¹ Als aan dit belangvereiste is voldaan en de incidentele vordering tot voeging volgens artikel 218 Rv op tijd is ingesteld is die vordering in beginsel toewijsbaar. Aan die toewijsbaarheid kunnen echter de eisen van een goede procesorde in de weg staan.

De betwisting door Marlow c.s. en de Charterers van dit belang, dat verder gaat dan een mogelijke precedentwerking, is onvoldoende gemotiveerd. Hierbij wordt mede in aanmerking genomen dat in een eerder stadium door de Charterers aandacht ervoor is gevraagd dat een gebod tot naleving van de clausule door de Nederlandse rechter tot gevolg zal hebben dat binnen heel Europa voorshands zal worden aangenomen dat de nieuwe dockers’ clause geldig is en dient te worden nageleefd. Gelet op die Europese dimensie is het goed als bij de vraag naar de geldigheid van de clausule ook een koepelorganisatie op Europees niveau als ETUC de gelegenheid krijgt om haar visie naar voren te brengen, althans is haar belang daarbij voldoende manifest.³

Marlow c.s. en de Charterers menen verder dat de voeging ontoelaatbaar is omdat, volgens hen, het door ETUC met de voeging nagestreefde doel enkel is om zich uit te laten over de voorgenomen prejudiciële vragen om zo vervolgens ook een rol te kunnen spelen bij de procedure bij het HvJ EU. Daarnaast stellen zij zich op het standpunt dat de incidentele vordering te laat is ingediend, strijdig is met de goede procesorde en misbruik van recht oplevert. Ook deze tegenwerpingen worden verworpen.

Als gezegd was het doel van de in het tussenarrest bepaalde rolverwijzing tweeërlei: partijen mochten zich uitspreken over het voornemen om de in 5.14 van het tussenarrest bedoelde prejudiciële vragen te stellen en over de formulering van de te stellen vragen.⁴ Marlow c.s. en de Charterers hebben die mogelijkheid in de eerste plaats aangegrepen om op inhoudelijke gronden uiteen te zetten waarom naar hun mening moet worden teruggekomen van bedoeld voornemen. Ook ITF c.s. hebben (op tegenovergestelde gronden) om heroverweging verzocht, in combinatie met een voorwaardelijk verzoek tot openstelling van tussentijds cassatieberoep. Er is met andere woorden sprake geweest van een voorzetting van het debat op het (niet louter processuele) punt van het voornemen tot het stellen van de in het tussenarrest bedoelde prejudiciële vragen. Bovendien zal ook na een eventuele verwijzing een nadere conclusiewisseling volgen. Gelet daarop verzet artikel 218 Rv zich niet tegen het indienen van een vordering tot voeging na het tussenarrest. Wel geldt dat de partij die zich voegt het geding heeft te aanvaarden in de staat waarin dit zich bevindt. De door ETUC in haar incidentele conclusie tot voeging aangevoerde argumenten zullen bij gelegenheid van het nog te wijzen arrest in de hoofdzaken tegen die achtergrond bezien. In dat arrest zal ook worden ingegaan op de door Marlow c.s./de Charterers en ITF c.s. tegen het tussenarrest aangevoerde bezwaren.

ETUC wil zich voegen vanwege het in de hoofdzaken aan de orde zijnde punt van de geldigheid van de clausule ten opzichte van het recht op vrije mededinging uit artikel 101 VWEU dan wel het vrij verkeer van diensten van artikel 56 VWEU. De, door ETUC betwiste, stelling van Marlow c.s. en de Charterers dat ETUC de vordering niet heeft ingediend om (op dat punt) een actieve rol te spelen in het verdere verloop van de hoofdzaken, maar enkel om deel te nemen aan de (eventuele) procedure bij het HvJ EU, mist een voldoende onderbouwing en wordt daarom verworpen.

Dat ETUC de vordering in een eerder stadium had kunnen indienen, betekent niet dat toewijzing van de vordering in strijd komt met de goede procesorde. De vertraging, waarvoor de vordering tot voeging zorgt, hangt deels samen met het (ongegrond gebleken) verweer ertegen en is voor het overige niet onredelijk te achten, afgezet tegen het belang bij de voeging. Van misbruik van recht is geen sprake.

ETUC krijgt, nu zij als gevoegde partij wordt toegelaten, de gelegenheid om zich bij akte uit te laten over de voorgestelde prejudiciële vragen. Voor de termijn waarop dit moet gebeuren wordt aangesloten bij de door haarzelf voorgestelde termijn van twee weken. De omvang van de akte dient, afgezien van de aanhef, beperkt te blijven tot 1 pagina, A4 formaat). Hierbij wordt in aanmerking genomen (i) dat Marlow c.s. en de Charterers, die eenzelfde formulering van de vragen hebben voorgesteld, zich daarbij hebben beperkt tot ongeveer 1 pagina en (ii) ook de door ITF c.s. voorgestelde vragen, waarbij ETUC zich kan aansluiten, minder dan 1 pagina beslaan. Na indiening van bedoelde akte volgt in beginsel een datum voor het vervolgarrest in de hoofdzaken (over het stellen van (welke) prejudiciële vragen).